از «آرش‌های کمانگیر» چه می‌دانیم؟/ پدافند مرموز و ناشناخته؛ شکارچی جدید پهپادهای نفوذی

از «آرش‌های کمانگیر» چه می‌دانیم؟/ پدافند مرموز و ناشناخته؛ شکارچی جدید پهپادهای نفوذی

«آرش‌های کمانگیر» یا به زبان راحت‌تر «آرش کمانگیر» از جمله سامانه‌هایی است که نه در جنگ رمضان که حالا بعد از گذشت بیش از یک ماه از آغاز آتش‌بس، در رسانه‌های ایرانی نام برده می‌شود؛ البته همچنان محدود و با کمترین جزئیات.

پرشین آنلاین: زد و خوردها و تنش‌های روزهای اخیر میان ایران و آمریکا در خلیج فارس، یک خبر جدید داشت؛ طی این درگیری‌ها اعلام شد که ایران از یک سامانه پدافندی جدید به نام «آرش‌های کمانگیر» استفاده کرده است. طبق اخبار منتشره، این سامانه برای نخستین بار است که در میادین رزمی به صورت جدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی چهارم خرداد ماه، در خبری پیرامون «آرش‌های کمانگیر» نوشت: «نیروهای مسلح کشورمان با استفاده از سامانه‌های نوین و با بهره‌گیری از «آرش‌های کمانگیر»، یک فروند پهپاد متجاوز را بر فراز آب‌های راهبردی خلیج فارس هدف قرار داده و منهدم کردند.»

در روزهای اخیر نیروهای مسلح ایران اعلام کرده‌اند که دو پهپاد آمریکایی و اسرائیلی را بر فراز پهنه سرزمینی ایران منهدم کرده‌اند. این دو پهپاد از نوع ام‌کیو-۹ و اوربیتر اعلام شده‌اند.

مهر این سامانه را دارای «فناوری پنهان‌کار» معرفی و آن را «حامل پیامی روشن و محکم از طرف تهران» ارزیابی کرده است. این خبرگزاری از قول «مسئولان مربوطه» آورده که «این نشانه‌ای از جانب ماست که دیگر هیچ پرنده بدون سرنشین رادارگریزی نتواند بر آسمان خلیج فارس تسلط یابد.»

بنا بر این گزارش، «جزئیات فنی و عملیاتی این سامانه جدید هنوز محرمانه اعلام شده است.»

فارس هم در خبری پیرامون این سامانه، نوشته که «آرش‌های کمانگیر» توسط نیروی پدافند «ارتش» و «سپاه» مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

این خبرگزاری در ادامه گزارش خود نوشته «همزمان با فعالیت‌های پدافندی سپاه، ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در مکان‌های محرمانه، سامانه‌های پدافندی جدید و محرمانه را به کار گرفته است». 

بنا بر نوشته فارس، «آزمایش این سامانه‌ها، در بیابان‌های اطراف شهر بندرعباس»، نتیجه‌ای «موفق» داشته که «به انهدام یک پهپاد صهیونی منجر شد.»

همچنین گفته شده که « به گفته رزمندگان دفاعی ایران، این عملیات نشان داد که سامانه‌های ایرانی، برخلاف تصور دشمنان که گمان می‌کردند توان مقابله با این نوع پهپادها را ندارند، کاملاً توانمند هستند.»

حساب خبرگزاری تسنیم در شبکه اجتماعی ایکس هم در پستی با اشاره به این سامانه که نام آن تازه رسانه‌ای شده، نوشت: «ایران برای اولین بار از سامانه پدافندی بومی و کم‌هزینه «آرش کمانگیر» برای انهدام پهپاد آمریکایی MQ-۹ در نزدیکی تنگه هرمز استفاده کرده است».

«آرش‌های کمانگیر» یا به زبان راحت‌تر «آرش کمانگیر» از جمله سامانه‌هایی است که نه در جنگ رمضان که حالا بعد از گذشت بیش از یک ماه از آغاز آتش‌بس، در رسانه‌های ایرانی نام برده می‌شود؛ البته همچنان محدود و با کمترین جزئیات. اما چندی پیش سردار ابن‌الرضا سرپرست وزارت دفاع در سخنانی، از دستیابی به یک «فناوری» در حوزه شکار پهپاد خبر داده بود. او گفته که «در جنگ رمضان به فناوری‌ای دست‌ پیدا کردیم که حدود ۲۱۰ پرنده دشمن را هدف قرار دادیم. دستیابی به یک فناوری در جریان «جنگ رمضان» که توانست این ضربه مهلک و بی‌سابقه را به نیروی هوایی دشمن وارد کند.»

گرچه ابن‌الرضا نامی از این فناوری نبرده، اما به نظر می‌رسد منظورش همین «آرش کمانگیر» باشد.

رسانه قطری الجزیره، پس از اعلام این سامانه، گزارشی درباره آن نگاشته و درباره آن، از چند صاحب‌نظر حوزه امنیتی و دفاعی نظر خواسته است.

«مارک هیلبورن»، که در دانشکده مطالعات امنیتی کینگز کالج لندن، به عنوان مدرس ارشد فعالیت دارد، به «اطلاعات تأییدشده مستقل بسیار کمی» که درباره «آرش کمانگیر» وجود دارد، اشاره کرده و گفته «ایران در انواع گوناگون طراحی موشک کامل خودکفا است». او معتقد است که ایران «اقتصاد جنگ» را تغییر داده و گفته که «سیستم‌های بسیار پیچیده» از سوی «سامانه‌های ارزان و ساده» می‌توانند در معرض خطر قرار بگیرند. احتمالا منظور او از سامانه‌های ارزان، «آرش کمانگیر» باشد.

«الکس آلمیدا»، تحلیلگر امنیتی هم گفته که «این سامانه ممکن است با دیگر سلاح‌های کوتاه‌برد یا پرسه‌زن زمین ‌به ‌هوای ایران مرتبط باشد.» او ادامه داده که «گمان می‌کنم این سامانه نسخه توسعه‌یافته یکی از آن سامانه‌ها باشد. این سیستم به هدایت ثابت از سوی یک سایت راداری سنتی پدافند هوایی متکی نیست. احتمالاً از نوعی هدایت الکترواپتیکی یا جستجوگر حرارتی استفاده می‌کند؛ در اصل یک سامانه موشکی زمین‌ به ‌هوای «پاپ‌آپ»Pop-up SAM)) است که به‌راحتی می‌توان آن را مستقر و شلیک کرد.»

اصطلاح Pop-up SAM معمولاً برای توصیف سامانه‌هایی به کار می‌رود که برخلاف شبکه‌های سنتی پدافند هوایی، به رادارهای ثابت و سایت‌های دائمی وابستگی کمتری دارند و کشف آن‌ها دشوارتر است.

حالا این پدافند تازه وارد به سیستم دفاع هوایی ایران، تا الان چند قربانی آمریکایی و اسرائیلی گرفته؛ شاید علت در دام افتادن پهپادهای آمریکا و اسرائیل، همین ناشناخته بودن «آرش کمانگیر» باشد؛ سامانه‌ای با نام شاهنامه‌ای برای حفاظت از مرزهایی که آرش کمانگیر با تیر تعیین کرده است.