دستاوردسازی به شیوه ترامپ / ترامپ عقبنشینی کرد؛ اما عدهای در داخل به دستگاه دیپلماسی حمله میکنند / آمریکا به تفاهمنامه اسلام آباد باز خواهد گشت
دستاوردسازی به شیوه ترامپ / ترامپ عقبنشینی کرد؛ اما عدهای در داخل به دستگاه دیپلماسی حمله میکنند / آمریکا به تفاهمنامه اسلام آباد باز خواهد گشت
همزمان با پیشرفت مذاکرات تهران و مسقط برای تعیین تکلیف مسیر موقت تردد در تنگه هرمز، رسانههای آمریکایی و دونالد ترامپ تبلیغات در مورد حملهای وسیع به ایران را آغاز کردند. حملهای که بامداد امروز ناگهان اعلام شد منتفی شدهاست. به نظر میرسد در آستانه اعلام تفاهم احتمالی ایران و عمان برای تعیین مسیر جدید کشتیرانی در تنگه هرمز، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیاز به یک پیروزی داشت: او حالا خواهد گفت که تهران از ترس حملات او کوتاه آمدهاست و تنگه هرمز را بازگشایی کردهاست.
پرشین آنلاین- زهره نوروزپور: پس از فروپاشی آتشبس و آغاز دور تازهای از حملات که تهران آن را نتیجه نقض تفاهمهای موجود از سوی آمریکا میداند، یک الگوی تکرارشونده در رفتار دولت دونالد ترامپ شکل گرفته است؛ واشنگتن ابتدا از حمله گسترده، قدرت نظامی بیسابقه و آمادهباش نیروها سخن میگوید، اما در آستانه ورود به یک جنگ تمامعیار، مسیر تغییر میکند و توقف عملیات با استناد به نگرانی متحدان منطقهای یا فرصتهای دیپلماتیک توجیه میشود. سوالی که مطرح است این است که آیا کشورهای منطقه واقعاً مانع حمله ترامپ میشوند، یا رئیسجمهور آمریکا به دنبال راهی برای خروج از بحرانی است که نمیداند چه طور به آن پایان دهد حالا به مرحلهای رسیدهایم که او حتی نمیتواند آغاز کند!
ماجرای تهدیدهای ترامپ چه بود؟
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا از همان هفتههای نخست جنگ متوجه این موضوع شد که با فشار نظامی نمیتواند ایران را دچار فروپاشی و شکست کند. به گفته سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، نخستین درخواستها برای آتشبس از همان هفتههای دوم و سوم جنگ از سوی آمریکا ارائه شدهبود.
از زمان اعلام رسمی آتشبس در ۱۹ فروردین و نهایتا امضای تفاهمنامه پایان جنگ در ۲۷ خرداد امسال، دونالد ترامپ به دنبال این است که دستاوردی تبلیغاتی از این جنگ مهیا کند تا بتواند با ادعای پیروزی از جنگ خارج شود.
هر چند به نظر میرسد تفاهمنامه اسلامآباد زمینه اعلام خروج آمریکا را فراهم کردهاست، اما بلافاصله با فشار جریانهایی در داخل دولت آمریکا، رژیم اسرائیل و برخی رژیمهای عربی جنوب خلیج فارس، ترامپ به این نتیجه رسید که تفاهمنامه شکست بزرگی برای او تلقی خواهد شد و ترجیح داد دوباره جنگ را از سر بگیرد.
با این حال سه هفته حملات مداوم به نوار جنوبی ایران هم نتوانست دستاوردی برای ترامپ در پی داشتهباشد و با انسداد مجدد تنگه هرمز، بار دیگر رئیس جمهور آمریکا در آستانه شکستی بزرگتر از شکست قبلی قرار گرفت.
در طول ۱۰ روز گذشته، ایران با حسن نیت برای بازگشت با تفاهمنامه پایان جنگ، در حال مذاکره با عمان است تا بدون از دست رفتن کنترل ایران بر تنگه هرمز، مسیری جدید برای تردد کشتیها در تنگه هرمز در صورت پایان قطعی جنگ و اجرای کامل تفاهمنامه اسلامآباد، اعلام شود.
همانگونه که وزیر امور خارجه و سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران گفتهاند، مبنای ایران برای توقف جنگ اجرای کامل و بدون تغییر تمامی بندهای ۱۴گانه تفاهمنامه اسلامآباد است.
اکنون پس از چندین روز مذاکره، این احتمال وجود دارد که تهران و مسقط به تفاهمی برای اعلام مسیر جدید دست پیدا کنند، هر چند این تفاهم هنوز قطعی نیست. اجرای چنین تفاهمی نیازمند اجرای کامل تمامی تعهدات آمریکا در تفاهمنامه اسلامآباد، من جمله پایان قطعی جنگ در تمام جبههها، آزادیسازی داراییهای مسدود شده، صدور مجوز رفع تحریمهای صادرات نفت و فرآوردهای نفتی و پایان قطعی محاصره دریایی است.
دولت آمریکا از طریق عمان و دیگر میانجیهای منطقهای در جریان کامل مذاکرات ایران و عمان قرار داشت و دلیل اصلی تبلیغات اخیر مبنی بر برنامهریزی برای یک حمله وسیع به زیرساختهای حیاتی ایران، احتمال موفقیت همین مذاکرات بود.
ترامپ با وادار کردن نظامیانش به تهیه طرح حمله جنایتکارانه به زیرساختهای غیرنظامی ایران و تبلیغات وسیع در مورد قریبالوقوع بودن حمله، دو هدف را دنبال میکرد:
مقامهای ایران را تحت فشار قرار دهد که امتیازهای بیشتری در مذاکرات بدهند.
با اعلام منتفی شدن حمله، اینگونه وانمود کند پیروزی بزرگی به دست آوردهاست و توافق نتیجه تهدیدهای او بودهاست.
واقعیت این است که مقامهای ایرانی قبل از تهدیدهای ترامپ با دستور کار مشخص تصویب شده در تهران مذاکرات با عمان را آغاز کردهبودند و از همان ابتدا فشارهای آمریکا بود که باعث مقاومت عمان در مقابل پیشنهاد ایران شد، در نتیجه این ادعا که تهدیدهای ترامپ باعث شدهاست ایران امتیازهایی در مورد تنگه هرمز بدهد، کاملا بیپایه است. در واقع تهدیدهای ترامپ و نگرانی از جنگ منطقهای باعث شد که عمان موضعی منعطفتر نشان بدهد و به همان پیشنهاد اولیه تهران که قبلا در مقابل آن مقاومت کردهبود، تن بدهد.
در مورد پیروزی بزرگ، همه چیز بستگی به افکار عمومی و رسانهها دارد. دنبالههای داخلی دشمن همواره به دنبال حمله به دستگاه دیپلماسی و نظام جمهوری اسلامی هستند، در نتیجه هیچ بعید نیست که برخی جریانهای سیاسی در داخل کشور در همراهی با دشمن، ادعا کنند که تهدید ترامپ باعث کوتاه آمدن تهران شدهاست. اما این ادعا کاملا خلاف واقعیت است، چرا که کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه، سه هفته پیش جزئیات مذاکرات ایران و عمان برای ایجاد مسیر میانی در تنگه هرمز را علنا در صدا و سیما توضیح دادهبود، پیش از اینکه اساسا موضوع حملات گسترده آمریکا مطرح شدهباشد.
ترامپ پاندولی
جنگها همیشه با اولین موشک آغاز نمیشوند؛ گاهی از لحظهای آغاز میشوند که یک توافق شکننده فرو میریزد. گاهی دستی برای تفاهم دراز میشود، اما در دست دیگر چماقی پنهان است. گاهی این چماق را کسی بالا میبرد که از صلح سخن میگوید و گاهی آتش جنگ را کسی شعلهور میکند که خود را مدافع ثبات معرفی میکند. در بحران اخیر ایران و آمریکا نیز، روایتها از همان نقطهای از هم جدا شد که هر دو طرف، دیگری را به نقض تفاهم متهم کردند.
از نگاه تهران، نقطه آغاز دور تازه بحران، تفاهم اسلامآباد بود؛ توافقی که با میانجیگری پاکستان برای مهار تنش و جلوگیری از گسترش درگیری شکل گرفت. اما این تفاهم عمر چندانی نداشت. به روایت مقامهای ایرانی، زمانی که یک نفتکش خارج از ترتیبات توافقشده قصد عبور از مسیرهای تعیینشده را داشت و ایران مانع تردد آن شد، آمریکا با انجام عملیات نظامی و تغییر ترتیبات مورد توافق، عملاً تفاهم اسلامآباد را نقض کرد و آتشبس را پایان داد. واشنگتن البته این روایت را نپذیرفت و اقدامات خود را پاسخی به تحولات میدانی و تهدیدهای ایران عنوان کرد.
در چنین فضایی، ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ به نقطه عطف بحران تبدیل شد. دونالد ترامپ در حاشیه نشست سران ناتو، عملاً پایان تفاهم را اعلام کرد و در پاسخ به خبرنگاران گفت: «از نظر من، این [تفاهم] تمام شده است. دیگر نمیخواهم با آنها سروکار داشته باشم.» او دقایقی بعد نیز تأکید کرد: «تا آنجا که به من مربوط میشود، این موضوع تمام شده است.»
هرچند گزارشهای منتشرشده نشان میدهد نخستین موج حملات تازه آمریکا یک روز پیش از این اظهارات و در ۷ ژوئیه آغاز شده بود، اما سخنان ترامپ در نشست ناتو، از نگاه بسیاری از تحلیلگران، اعلام رسمی پایان مسیر دیپلماسی و چراغ سبز سیاسی برای ادامه عملیات نظامی بود.
از آن زمان تاکنون، رفتار کاخ سفید به الگویی تکرارشونده تبدیل شده است؛ الگویی که هر بار با تهدید به حملهای گسترده، نمایش آمادگی نظامی و سخن گفتن از «قدرتی بیسابقه» آغاز میشود، اما درست در آستانه یک رویارویی فراگیر، با استناد به درخواست متحدان منطقهای، نگرانی کشورهای عربی یا فراهم شدن فرصتی تازه برای مذاکره، متوقف میشود.
همین چرخه، پرسش اصلی این گزارش را شکل میدهد؛ اگر دونالد ترامپ در ۸ ژوئیه رسماً اعلام کرده بود که تفاهم اسلامآباد «تمام شده است» و مسیر دیپلماسی را پایانیافته میدانست، چرا از آن زمان تاکنون بارها در آستانه حمله، دوباره از میانجیگری، درخواست کشورهای منطقه و فرصت مذاکره سخن گفته و از اجرای عملیات صرفنظر کرده است؟ آیا این تغییر مسیر، نتیجه فشار واقعی متحدان واشنگتن است یا نشانه دشواری خروج آمریکا از بحرانی که آغاز آن هم حتی برایش سخت شده است. وضعیتی که ظواهر امر نشان میدهد او مطلقا نمیداند چه میخواهد؟ آیا تصور بر این است که اگر نیروگاههای برق ویران شود تهران تسلیم میشود؟ یا در تاریکی خیابانها نیروهای تجزیه طلب به ایران یورش میآورند؟ این وضعیت به چه معناست؟
مارکو روبیو در مصاحبه ای با فاکس نیوز گفته است که «نابودی قدرت نظامی ایران باعث شده تا آنها برای دستیابی به یک توافق هستهای ابراز تمایل کنند. باور ندارم حکومت ایران تا به حال با رئیسجمهوری مشابه دونالد ترامپ مواجه شده باشد.» بله او درست میگوید! نه فقط تهران بلکه جهان نیز با 250 سال سابقه این کشور با چنین رئیس جمهور سردرگمی مواجه نشده است. گویی رهبران، بازیگران و سرنوشت سازان جهان همگی معطل او ماندهاند که بالاخره او قرار است بر سر امنیت انرژی و اقتصاد که حیات بشر به آن متصل است چه خواهد آمد و چه کسی پاسخگو است؟
حالا بازهم خاورمیانه تا بن دندان مسلح علیه ایران یک شب دیگر را با التهاب از حملات سحرگاه به صبح امروز رساند. چه کشورهای عربی چه ایران. همه در این لوپ ترس، التهاب، بحران فردا گرفتار شدهاند. و فقط تنها سوال همه نوع طیف انسان در جهنم خاورمیانه دههاست این است که چه خواهد شد؟ این جهنم که به بهشت حلول میکند؟ چه زمان صلح بر فراز این منطقه سایه خواهد انداخت؟
لوپ ترامپ برای ایران
- رمزگشایی نیوزویک از ترجیح عربستان به کاهش تنش با ایران
- انصارالله: ریاض به دنبال سوء استفاده از فضای مجازی برای تضعیف یمن است
- رسانههای عراقی: عراقچی برای شرکت در مراسم اربعین به نجف میرود
- نیکول پاشینیان دوباره به عنوان نخست وزیر ارمنستان منصوب شد
- بلومبرگ: آمریکا به جهان سردرگمی صادر میکند
- پیشنهاد موسویان به مارکو روبیو؛ یک دیدار فوری میان ونس و قالیباف لازم است
- رمزگشایی نیوزویک از ترجیح عربستان به کاهش تنش با ایران
- نگرانی تلآویو از تحرکات دریایی مصر در نزدیکی بابالمندب
- دولت ارمنستان استعفا کرد
- خبرگزاری رسمی عربستان میانجیگری بن سلمان را برای ممانعت از جنگ علیه ایران را تائید کرد/ گفتگوی ولیعهد سعودی با ترامپ