آنه فرانک چگونه درگذشت؟/ دختری که جهان را با دفتر خاطراتش تکان داد

آنه فرانک چگونه درگذشت؟/ دختری که جهان را با دفتر خاطراتش تکان داد

اتو که از آن‌چه خوانده بود عمیقاً متأثر شده بود، تصمیم گرفت نوشته‌های دخترش را در سال ۱۹۴۷ منتشر کند و یکی از مهم‌ترین روایت‌های هولوکاست را در اختیار جهان بگذارد. این کتاب از زمان انتشار تاکنون بیش از ۳۰ میلیون نسخه فروش داشته و به بیش از ۷۰ زبان ترجمه شده است.

به گزارش خبرگزاری پرشین آنلاین؛ آنه فرانک، که شاید یکی از کامل‌ترین روایت‌ها از زندگی یهودیان هلند در دوران جنگ جهانی دوم را از خود به‌جا گذاشت، در سال ۱۹۴۵ تنها ۱۵ سال داشت که چشم از جهان فرو بست.

بیشتر مردم تنها یک چیز درباره آنه فرانک می‌دانند: این‌که او دفتر خاطراتی نوشته و تجربه‌اش از هولوکاست را در آن ثبت کرده است. چنین برداشت تک‌بعدی‌ای از زندگی او، تراژدی از دست رفتن یک دختر جوان را کم‌رنگ می‌کند. متأسفانه بسیاری حتی نمی‌دانند علت مرگ او چه بود. آنه و خواهرش که از والدین‌شان جدا شده بودند، در شرایط سخت اردوگاه‌های کار اجباری دوام آوردند، اما سرانجام بر اثر بیماری تیفوس جان باختند؛ بیماری‌ای که مستقیماً درنتیجه شرایطی که مجبور بودند در آن زندگی کنند، به آن مبتلا شده بودند.

آنه فرانک، ۱۹۴۲

آنه فرانک که بود؟

آنه فرانک در ۱۲ ژوئن ۱۹۲۹ [۲۲ خرداد ۱۳۰۸] در فرانکفورتِ آلمان به دنیا آمد. والدین او، ادیت و اتو فرانک، پیش از آن نیز صاحب دختری به نام مارگوت بودند. با وجود دشواری‌هایی که آلمان با آن‌ها روبه‌رو بود، اتو تاجری موفق و باتجربه بود و کسب‌وکار خودش را داشت.

هنگامی که آدولف هیتلر در آلمان به قدرت رسید، زندگی روزمره یهودیان شروع به تغییر کرد. هیتلر و رایش سوم نمادهای باستانی، مانند صلیب شکسته، را به کار گرفتند و از نو معنا بخشیدند تا گذشته آریایی خود را تداعی کنند و چهره‌ای شکست‌ناپذیر از خود نشان دهند. رژیم نازی با اعمال خشونت‌های گسترده‌ای مانند «شب بلورین»، به جوامع یهودی در سراسر آلمان، از شهرهای بزرگ گرفته تا روستاهای کوچک، یورش برد. در اکتبر ۱۹۳۸، هزاران یهودی ساکن آلمان جمع‌آوری و اخراج شدند…

خانواده فرانک تصمیم گرفتند به آمستردام نقل مکان کنند؛ جایی که اتو می‌توانست در آن کار پیدا کند. با گذشت زمان، آنه و دیگر اعضای خانواده در آمستردام احساس کردند به خانه خود بازگشته‌اند. او به مدرسه می‌رفت و دوستانی پیدا کرده بود، در حالی که پدرش به کارش ادامه می‌داد. آنه زبان هلندی یاد گرفت و زندگی عادی‌ای داشت.

عکس گذرنامه آنه فرانک، ۱۹۳۸.
منبع: خانه آنه فرانک از طریق فلیکر

چرا آنه فرانک مخفی شد؟

وقتی آنه ۱۰ ساله بود، جنگ جهانی دوم آغاز شد. تا سال ۱۹۴۰، نازی‌ها به هلند حمله کرده بودند. در ۱۰ مه، ملکه ویلهلمینا به لندن گریخت و ظرف پنج روز، نازی‌ها کنترل کشور را به دست گرفتند. همان محدودیت‌هایی که خانواده فرانک برای فرار از آن‌ها آلمان را ترک کرده بودند، اکنون در آمستردام نیز اجرا می‌شد.

آنه به‌تدریج آزادی‌هایش را از دست داد؛ برای مثال، مجبور شد در مدرسه‌ای مخصوص یهودیان تحصیل کند. با از بین رفتن آزادی‌های معمول و روزمره‌ای مانند رفتن به پارک یا سینما، زندگی او نیز محدودتر شد. اتو، به‌ عنوان یک مرد یهودی، ناگهان از داشتن کسب‌وکار شخصی محروم شد.

تا سال ۱۹۴۲، شهروندان یهودی مجبور بودند ستاره داوود را بر لباس خود نصب کنند و شایعاتی به گوش می‌رسید مبنی بر اینکه به‌زودی مجبور خواهند شد آمستردام را ترک کنند. هنگامی که در ژوئیه ۱۹۴۲ به خواهر آنه دستور داده شد خود را برای اعزام به اردوگاه کار اجباری آلمان معرفی کند، خانواده تصمیم گرفتند برای حفظ جان خود مخفی شوند.

خانه آنه فرانک، اثر کریس توآلا اولیوارس.
منبع: خانه آنه فرانک از طریق فلیکر

ضمیمه مخفی چه شکلی بود؟

آنه، خواهرش، مادر و پدرش در ژوئیه ۱۹۴۲ مخفی شدند و دو سال بعدی را نیز در همان وضعیت سپری کردند. آن‌ها در آپارتمانی مخفی در خیابان پرینسنگراخت اقامت داشتند.

اتو پیش‌تر در همان محل، یعنی در کسب‌وکاری که این آپارتمان مخفی در آن قرار داشت، کار می‌کرد. دوستان پدر آنه به آماده‌سازی این فضا برای اقامت خانواده کمک کردند. این آپارتمان به دلیل نامی که آنه در دفتر خاطراتش به آن داده بود، «ضمیمه مخفی» نام گرفت.

خانواده فرانک در این فضای کوچک و تنگِ ضمیمه مخفی تنها نبودند. چهار یهودی دیگر نیز با آن‌ها زندگی می‌کردند: آگوسته، هرمان و پیتر فان پلس، و فریتس فِفِر.

عکس گذرنامه آنه فرانک، ۱۹۳۹.
منبع: خانه آنه فرانک از طریق فلیکر

دفتر خاطرات یک دختر جوان
آنه در دفتر خاطراتش ثبت کرد که زندگی در ضمیمه مخفی چگونه بود. او نوشته‌هایش را خطاب به شخصیتی خیالی به نام «کیتی» می‌نوشت؛ شخصیتی که ظاهراً نماینده کسی بود که آنه دوست داشت همه سختی‌ها و مشکلاتش را با او در میان بگذارد.

آنه در کمی بیش از ۳۰۰ صفحه، از زندگی یهودیانی که در آمستردام زندگی می‌کردند و همچنین یهودیان هلند به‌ طور کلی سخن گفته است. احتمالاً هنگام نوشتن، هدف او ارائه چنین تصویری نبود، اما دفتر خاطراتش به یکی از بهترین و جامع‌ترین روایت‌های دست‌اول از زندگی مردم در دوران اشغال و هولوکاست تبدیل شد.

آنه همچنین درباره ترس‌ها و امیدهایش به آینده می‌نوشت. نوشتن یکی از معدود کارهایی بود که می‌توانست برای گذراندن وقت انجام دهد؛ او نمی‌توانست مانند کودکی هم‌سن‌وسال خود آزادانه جابه‌جا شود، سر و صدا کند یا بازی کند.

با این حال، آنه نتوانست دفتر خاطراتش را به پایان برساند.

عکس ورودی ضمیمه مخفی در خانه آنه فرانک، اثر کریس توآلا اولیوارس.
منبع: خانه آنه فرانک از طریق فلیکر

آنه فرانک چه زمانی دستگیر شد؟

آنه و دیگر افرادی که در ضمیمه مخفی پناه گرفته بودند، در ۸ اوت ۱۹۴۴ [۱۷ مرداد ۱۳۲۳] کشف و دستگیر شدند. دو مردی که به مخفی کردن خانواده فرانک کمک کرده بودند نیز بازداشت شدند.

آنه و خانواده‌اش ابتدا به زندانی در آمستردام و سپس به اردوگاه انتقالی وستربورک فرستاده شدند. در اوایل سپتامبر، تقریباً یک ماه پس از دستگیری، همه آن‌ها را به آشوویتس منتقل کردند.

آشوویتس به‌ دلیل شمار زیاد افرادی که در آن‌جا کشته شدند، یکی از شناخته‌شده‌ترین اردوگاه‌های کار اجباری است. مردانی مانند هاینریش هیملر با راه‌اندازی نخستین اتاق گاز در این اردوگاه، کشتار را به فرایندی کارآمدتر تبدیل کردند. برخی معتقدند اردوگاه‌های کار اجباری، به‌ دلیل آزمایش‌های انسانی‌ای که در آن‌ها انجام می‌شد و درنهایت به دانشمندان اجازه می‌داد روش‌های درمان سربازان حاضر در جبهه‌ها را بیاموزند، به تلاش‌های جنگی هر دو طرف کمک کردند. با این حال، به رسمیت شناختن پیشرفت‌های علمی حاصل از چنین شرارت هولناکی دشوار است.

نمای هوایی آشوویتس، ۱۹۴۴.
منبع: آرشیو ملی

آنه فرانک را به کجا بردند؟

آنه و خانواده‌اش ابتدا به آشوویتس برده شدند و در آن‌جا زنان را از مردان جدا کردند. سرانجام خانواده در آشوویتس نیز کنار هم نماندند. آنه و خواهرش در نوامبر ۱۹۴۴، یعنی حدود دو ماه پس از ورودشان به آشوویتس، به اردوگاه کار اجباری برگن-بلزن منتقل شدند. آن‌ها تا زمان مرگ‌شان در اوایل سال ۱۹۴۵ در برگن-بلزن باقی ماندند.

اتو فرانک آشوویتس را ترک نکرد و مادرشان، ادیت، نیز تا زمان مرگش در ژانویه ۱۹۴۵ در همان اردوگاه ماند. او بر اثر گرسنگی و فرسودگی جان باخت.

عکس مدرسه‌ای مارگوت فرانک، دبیرستان یهودی آمستردام، دسامبر ۱۹۴۱.
منبع: خانه آنه فرانک از طریق فلیکر

علت مرگ آنه فرانک چه بود؟

شاید برای برخی تعجب‌آور باشد، اما آنه بر اثر کشتار مستقیم و گسترده‌ای که در اردوگاه انجام می‌شد، جان نباخت. او یکی از قربانیان بدشانس اتاق‌های گاز نبود. همچنین به دلایل رایج دیگری مانند گرسنگی نیز از دنیا نرفت. درعوض، آنه و خواهرش هر دو بر اثر بیماری تیفوس جان باختند. آنه هنگام مرگ تنها ۱۵ سال داشت.

تاریخ دقیق مرگ آنه هنوز میان تاریخ‌نگاران مورد اختلاف است؛ تخمین زده می‌شود که او زمانی بین فوریه و مارس ۱۹۴۵، یعنی تنها چند هفته پیش از آزادسازی اردوگاه به دست نیروهای متفقین، درگذشته باشد.

عکس زنان بازمانده در آسایشگاه یک اردوگاه کار اجباری، در شرایطی بسیار شلوغ.
منبع: موزه هولوکاست ایالات متحده

تیفوس چیست؟

بیماری تیفوس بر اثر باکتری ریکِتزیا پرووازِکی ایجاد می‌شود. تیفوس در طول زمان نام‌های گوناگونی داشته است ــ که اغلب براساس مناطقی که بیماری در آن‌ها شیوع پیدا می‌کرد انتخاب می‌شدند ــ اما معمولاً در شرایط مشابهی گسترش می‌یافت: آلودگی، کثافت و گرسنگی.

تیفوس از طریق شپش بدن منتقل می‌شود و شرایط نامناسب زندگی، مانند وضعیتی که آنه و دیگر یهودیان در اردوگاه‌ها با آن روبه‌رو بودند، آن را وخیم‌تر می‌کند. شپش‌ها اغلب در لباس زندگی می‌کنند، بدن میزبان را می‌گزند و تخم می‌گذارند. آن‌ها با سرعتی بسیار زیاد تکثیر می‌شوند و مدفوع بر جای می‌گذارند. هنگامی که فرد مبتلا به شپش پوست خود را می‌خاراند، زخم ایجادشده راهی برای ورود مدفوع به بدن فراهم می‌کند؛ مدفوعی که حامل باکتری ریکتزیا پرووازکی است.

فرد مبتلا به تیفوس دچار درد عضلانی، سردرد، حالت تهوع و تب بسیار بالاتر از ۱۰۰ درجه فارنهایت می‌شود. تب اغلب باعث هذیان‌گویی بیمار می‌شود. همچنین سراسر بدن او را دانه‌های پوستی می‌پوشاند. عفونت می‌تواند تا سه هفته در بدن باقی بماند. بدون مصرف آنتی‌بیوتیک، تیفوس تقریباً از هر پنج نفر، جان یک نفر را می‌گیرد و در میان افرادی که بر اثر عواملی مانند گرسنگی ضعیف شده‌اند، مرگ‌بارتر است.

عکس گذرنامه اتو فرانک، مه ۱۹۳۶.
منبع: خانه آنه فرانک از طریق فلیکر

آیا کسی از خانواده آنه فرانک زنده ماند؟

در خانواده فرانک تنها یک نفر زنده ماند: پدر آنه، اتو. اتو همچنین تنها بازمانده در میان همه افرادی بود که در ضمیمه مخفی پناه گرفته بودند.

… تعیین شمار دقیق یهودیانی که از اردوگاه‌های کار اجباری آزاد شدند دشوار بوده است، اما این تعداد آن‌قدر که انتظار می‌رود زیاد نیست. برخی برآوردها نشان می‌دهند که تنها حدود ۷ هزار یهودی از اردوگاه‌هایی مانند آشوویتس آزاد شدند.

عکس مجسمه آنه فرانک در موزه جنگ جهانی دوم، اثر جنیفر پوپوویتس.
منبع: موزه ملی جنگ جهانی دوم

میراث ماندگار آنه فرانک

جنگ جهانی دوم در ۲ سپتامبر ۱۹۴۵ [11 شهریور 1324]، تنها چند ماه پس از مرگ آنه، رسماً پایان یافت.

در حالی که اروپا و دیگر نقاط جهان از ویرانی‌های جنگ جهانی دوم به خود می‌لرزیدند، خانواده فرانک نیز دیگر هرگز مانند گذشته نشدند. اتو زنده ماند، اما همسر و دو دخترش را از دست داده بود. پس از آزادی او، یکی از افرادی که در سال ۱۹۴۴ به مخفی کردن خانواده‌اش کمک کرده بود، دفتر خاطرات دخترش را به او سپرد.

اتو که از آن‌چه خوانده بود عمیقاً متأثر شده بود، تصمیم گرفت نوشته‌های دخترش را در سال ۱۹۴۷ منتشر کند و یکی از مهم‌ترین روایت‌های هولوکاست را در اختیار جهان بگذارد. این کتاب از زمان انتشار تاکنون بیش از ۳۰ میلیون نسخه فروش داشته و به بیش از ۷۰ زبان ترجمه شده است.

امروزه بازدیدکنندگان آمستردام می‌توانند وارد ضمیمه مخفی شوند؛ مکانی که اکنون به موزه‌ای تبدیل شده و داستان زندگی آنه فرانک و هولوکاست را روایت می‌کند. دفتر خاطرات آنه و ضمیمه مخفی، هر دو یادگارهایی ماندگار از پیامدهایی هستند که ممکن است زمانی رخ دهند که تبعیض و نژادپرستی به قدرت برسند.

منبع: thecollector.com