پیام شاه به مردم ایران سه روز پس از کودتای ۲۸ مرداد

تاریخ: آگوست 23, 2026

پیام شاه به مردم ایران سه روز پس از کودتای ۲۸ مرداد

عمیق‌ترین تاثر و درد خود را به روان پاک مردم رشید تهران و افراد و درجه‌داران و افسرانی که در قیام آزادی‌بخش ۲۸ مرداد ثابت کرد این ملت فناناپذیر است و هیچ نیروی اهریمنی قادر به گزند بر آن نیست شرکت کرده‌اند اهدا نموده و این رشد ملی را به بازماندگان آن‌ها در عین تسلیت تبریک می‌گویم.

به گزارش خبرگزاری پرشین آنلاین، پس از کودتای ناکام بامداد ۲۵ مرداد ۱۳۳۲، محمدرضا پهلوی که همراه با همسرش ثریا در رامسر به سر می‌برد فورا از کشور خارج شد و به بغداد و سپس به رم رفت. سه روز بعد، در ۲۸ مرداد، دولت مصدق در جریان کودتایی دوباره که با دخالت و حمایت سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا و همکاری نیروهای داخلی انجام شد، سرنگون شد و فضل‌الله زاهدی قدرت را در دست گرفت. شاه که در پی موفقیت کودتای ۲۸ مرداد باز به بغداد برگشته بود، روز جمعه ۳۱ مرداد ۱۳۳۲ روانه تهران شد و از مسیر در هواپیمایی که او را به تهران می‌آورد پیامی خطاب به ملت نوشت که همان شب ساعت ۹ از رادیو تهران پخش شد.

او در این پیام، وقایع ۲۸ مرداد را «قیام آزادی‌بخش» نامید و از کسانی که در سرنگونی دولت مصدق مشارکت داشتند، ستایش کرد. شاه همچنین از لزوم اجرای قانون درباره «تجاوزات» به قانون اساسی و دیگر اقداماتی که آن‌ها را تخلف می‌دانست سخن گفت و در پایان، با اعلام اعتماد به سرلشکر فضل‌الله زاهدی، از برنامه‌های دولت جدید برای «ترمیم خرابی‌ها» و انجام اصلاحات حمایت کرد. متن پیام او که روز یک شهریور ۱۳۳۲ در صفحه نخست و چهارم روزنامه کیهان منتشر شد به این شرح بود:

پیام شاه به مردم ایران سه روز پس از کودتای ۲۸ مرداد

کیهان، یکم شهریور ۱۳۳۲

***

ملت خداپرست میهن‌دوست شرافتمند ایران

برادران و خواهران عزیز من

سیل احساسات بی‌ریا و صمیمانه شما از هزاران فرسنگ راه، چنان در دل من پرتو افکند و تمام خستگی‌های روحی و نگرانی‌هایی که آن هم ناشی از علاقه قلبی من به میهن مقدس و ملت عزیز بود در دم مرتفع شد و مجال یک ساعت تاخیر به عزیمت ایران عزیز و دیدار هم‌میهنان نداد.

ملت عزیز، من چطور از شما تشکر کنم که به رایگان و بدون کوچک‌ترین اعتنا به جان خود برای حفظ شعائر ملی همچنان فداکاری کردید و شهید دادید. من همچنان که می‌دانید در چندین مورد حاضر بودم جان خود را برای شما بی‌دریغ بدهم و باز هر موقع که لازم شد از این عمل خودداری نخواهم کرد و چرا نکنم هنگامی که یک ملتی برای من جان خودش را می‌دهد. در حادثه بهمن ۱۳۲۷ که خائنین قصد جان مرا کردند تنها حمایت خداوند متعال بود که آن روز نخواست حوادثی شوم استقلال و ملیت و دین و ناموس کشوری کهن و شرافتمند را که مایه مباهات و افتخار تاریخ بوده است نابود سازد. اما این کابوس متاسفانه همه‌وقت در کمین حیات سیاسی و استقلال ما بوده است و در این مدت اخیر می‌خواستند مبارزات افتخارآمیز ما را که در مقابل آن هزاران محرومیت شده بود باز هم زندگی ما را از جریان طبیعی خود منحرف ساخته و به آن‌جا کشاند که فرد فرد شما به تفصیل نظایر و اشتباه آن را در زمان حاضر با دیده عبرت می‌بینید که چه کشورهای بزرگ و ملت‌های عظیم در عین موجودیت، حیات معنوی آن‌ها معدوم شده است. از بدو مبارزات ملی اخیر آن‌قدر حمایت که ما از آن جنبش ملی نمودیم فراموش‌شدنی نیست و از آن حملاتی که در زیر عنوان مقدس مبارزات ملی به زبان عوامل مشکوک فرومایه به زندگی شخصی من شد و همگی با خون‌سردی تلقی شده است تذکری نمی‌دهم زیرا نمی‌خواهم در این موقع موجب تاثر خاطر هم‌میهنان عزیز بشوم اکنون هم شخص خود من هیچ‌گونه نظر کینه‌خواهی نداشته و قلب صاف من کانون بغض نبوده و نخواهد بود و نسبت به همه نظر عفو و اغماض دارم اما درباه تجاوزاتی که به مقدسات ملی و قانون اساسی که حفظ آن را فراموش کردند و همچنین به انحلال ارتش که ضامن بقای ما می‌باشد و تضییع بیت‌المال و ریختن خون مردم بی‌گناه آن هم در راه ریا و غرض باید نص قانون اجرا گردد چنان‌چه خواسته ملت من نیز همین است.

در پایان ضمن ابراز امتنان بی‌پایان از عواطف و احساسات بی‌آلایش قاطبه هم‌میهنان عمیق‌ترین تاثر و درد خود را به روان پاک مردم رشید تهران و افراد و درجه‌داران و افسرانی که در قیام آزادی‌بخش ۲۸ مرداد ثابت کرد این ملت فناناپذیر است و هیچ نیروی اهریمنی قادر به گزند بر آن نیست شرکت کرده‌اند اهدا نموده و این رشد ملی را به بازماندگان آن‌ها در عین تسلیت تبریک می‌گویم و به طبقه جوانان و روشنفکر که چراغ امید و نهال آرزوی ما هستند و زندگی آینده ما به بازوی توانا و اندیشه رسای آن‌ها بسته است پدرانه توصیه می‌کنم و اندرز می‌دهم که چشم و گوش خود را از وسوسه و فریب بدخواهان بسته و هدف خویش را کسب کمال و شرف برای سعادت وطن عزیز قرار داده خداوند را راهنما و پشتیبان خود بداند.

من هم کوشا خواهم بود پیرو اقدامات قبلی خود که عمدا آن را عقیم گذاشته‌اند یک زندگی دموکراسی که خوشبختانه در تعالیم عالیه اسلام آن را به شایستگی دستور فرموده‌اند برای قاطبه ملت فراهم و مفهوم عدالت اجتماعی را انجام بدهم.

مخصوصا با اعتمادی که به لیاقت و شایستگی تیسمار سرلشکر زاهدی نخست‌وزیر دارم مطمئن می‌باشم که در ترمیم خرابی‌ها و اصلاحات لازمه اقدامات موثر خواهند کرد همگی را به خدا می‌سپارم و سعادت‌تان را آرزومندم.