در سال ۱۷۸۸ بیش از ۲ میلیون بومی در استرالیا زندگی می‌کردند

در سال ۱۷۸۸ بیش از ۲ میلیون بومی در استرالیا زندگی می‌کردند

باورهای دیرینه درباره جمعیت بومیان استرالیا پیش از ورود بریتانیایی‌ها در حال تغییر است. پژوهشی تازه که نتایج آن در وب‌سایت «کانورسیشن» (The Conversation) منتشر شده، با استفاده از شواهد ژنتیکی و باستان‌شناسی، برآورد جدیدی ارائه می‌دهد که درک ما از تاریخ این سرزمین و ابعاد فاجعه انسانی پس از تهاجم را دگرگون می‌کند.

به گزارش خبرگزاری پرشین آنلاین، براساس پژوهشی تازه که متکی بر شواهد ژنتیکی، باستان‌شناسی و محیط‌زیستی است، در زمان تهاجم بریتانیا به استرالیا در سال ۱۷۸۸، احتمالاً بیش از دو میلیون بومی در این سرزمین زندگی می‌کردند.

این رقم بسیار فراتر از برآورد ۳۰۰ هزار نفری است که طی قرن گذشته درک عمومی را شکل داده بود. برآورد قدیمی که در سال ۱۹۳۰ توسط آلفرد رینالد رادکلیف-براون، انسان‌شناس، منتشر شد، عمدتاً بر مشاهداتی استوار بود که پس از ویرانی جوامع بومی بر اثر بیماری، سلب مالکیت و خشونت صورت گرفته بود.

ما با استفاده از سه روش که وابسته به سرشماری‌های دوران استعمار نیستند، جمعیت میانگینی برابر با ۲.۲۲ میلیون نفر را برای سال ۱۷۸۸ محاسبه کردیم؛ با بازه احتمالی تقریبی بین ۱ تا ۴ میلیون نفر. نتایج این پژوهش در نشریه «نیچر هیومن بیهیویور» (Nature Human Behaviour) منتشر شده است.

این رقم جدید همچنین بدین معناست که بیش از ۹۰ درصد جمعیت بومی در ۷۰ سال پس از تهاجم جان باخته‌اند. این صرفاً یک بازنگری در یک آمار تاریخی نیست، بلکه مقیاسی را تغییر می‌دهد که استرالیایی‌ها باید «ترا نولیوس» (سرزمین بلاصاحب)، تهاجم متعاقب آن، بقا و احیای مردمان بومی را از دریچه آن درک کنند.

گاه‌شمار برآوردهای جمعیتی بومیان استرالیا از ۱۷۸۸ تا ۲۰۲۱ با رنگ آبی نشان داده شده است.
سه همه‌گیری بزرگ آبله به رنگ صورتی مشخص شده‌اند.
جمعیت غیربومی استرالیا با رنگ قرمز آمده است.
منبع: سی. جی. ای. برادشاو / دانشگاه فلیندرز، CC BY-NC-ND

چرا برآورد قدیمی بسیار پایین بود؟

تا سال ۱۹۷۱، هیچ سرشماری جامع و کاملی از بومیان استرالیا وجود نداشت. سوابق دوران استعمار تنها بخش کوچکی از جمعیت را ثبت می‌کردند و متکی بر مواردی همچون حضور افراد در مراکز توزیع پتو و جیره غذایی، زندگی در اردوگاه‌های مذهبی (میشن‌ها) و مناطق حفاظت‌شده، یا کار در ایستگاه‌های دامداری بودند.

شیوه‌های اداری آن دوران همچنین بسیاری از افراد با تبار مختلط را نادیده می‌گرفت. ناظران بعدی جمعیت‌هایی را اندازه‌گیری می‌کردند که پیش‌تر بر اثر استعمار به‌شدت آسیب دیده بودند و داده‌های مورداستفاده آن‌ها نیز ناقص بود. سرشماری سال ۲۰۲۱، تنها ششمین سرشماری ملی بود که تمامی مردمان بومی و جزیره‌نشینان تنگه تورس را در بر می‌گرفت.

نقاشی یک پسربچه بومی به نام «اسکار» از عملیات «پلیس بومی»
در حدود سال ۱۸۹۷ در نزدیکی «کامووال».
منبع: کتابخانه ملی استرالیا از طریق ویکی‌مدیا کامنز

اروپایی‌ها از همان آغاز تهاجم بریتانیا، شروع به ثبت مشاهدات دقیق از مردمان بومی در منطقه سیدنی کردند؛ اما نابسامانی‌ها به‌سرعت آغاز شد. یک همه‌گیری بزرگ آبله در سال ۱۷۸۹، یعنی تنها ۱۵ ماه پس از ورود «ناوگان اول»، این منطقه را درنوردید.

مدل‌سازی‌های مرتبط ما برآورد کرده است که این همه‌گیری، جانِ نزدیک به ۲۲۰ هزار نفر از مردمان بومی را در جنوب شرقی استرالیا گرفت. طغیان‌های دیگر آبله نیز در سال‌های۳۸۲۶–۱۸۲۶ و ۱۸۶۹–۱۸۶۰ رخ داد. سرخک، آنفولانزا، سل و دیگر بیماری‌های وارداتی نیز جان بسیاری را ستاند.

در همان حال، گسترش استعمار، کشتارهای مستقیم مرزی و خشونت‌های ساختاری را به همراه آورد. مردم از سرزمین [اجدادی] خود رانده شدند، تهیه غذا با ممانعت روبه‌رو یا جرم‌انگاری شد، کار اجباری و استثمارگرانه رواج یافت، خانواده‌ها از هم جدا شدند و سوءتغذیه و سیاست‌های مخرب همسان‌سازی، آثار فاجعه‌باری به همراه داشت.

سوابق تاریخی به‌ طور کلی ناقص هستند؛ با این حال، «پایگاه داده کشتارهای مرزی استعماری» — که تنها وقایعی را ثبت می‌کند که دارای معیارهای سخت‌گیرانه اثباتی هستند — صدها مورد از این رویدادها را نشان می‌دهد.

ویلیام اندرسون کاثورن، «نبردی در مری»، فوریه ۱۸۴۴.
این نقاشی، کشتار «روفوس ریور» در نزدیکی «دریاچه ویکتوریا» را به تصویر می‌کشد
که حدود سه سال پیش از آن، در سال ۱۸۴۱ رخ داد.
کتابخانه میچل، کتابخانه ایالتی نیو ساوت ولز (FL۳۱۴۱۱۲۹)

سه روش مستقل برای بازخوانی گذشته

ما برای پرهیز از اتکا به مشاهداتِ به‌احتمال‌مغرضانه‌ دوران استعمار، برآوردهای مستقلی را گردآوری کردیم.

روش نخست، تغییراتِ بلندمدتِ جمعیت را براساس بیش از ۵۰۰۰ تاریخ‌گذاری رادیوکربنِ باستان‌شناختی بازسازی کرد. روش دوم، از داده‌های ژنتیکی برای استنباطِ اندازه مؤثرِ جمعیت بهره برد. روش سوم نیز بر پایه بهره‌وریِ محیطی، مدل‌سازی کرد که محیط‌های زیستی استرالیا، ظرفیتِ پشتیبانی از چه تعداد جمعیتِ غیرکشاورز را داشته‌اند.

پایگاه داده‌های باستان‌شناختی و روش‌های مدل‌سازیِ زیربناییِ این پژوهش، پیش‌تر منتشر شده‌اند. این موارد شامل پژوهش‌هایی در بابِ تاریخِ جمعیتِ استرالیا، میتوژنوم‌های (ژنوم‌های میتوکندریایی) بومیان و سکونت‌ یافتن در «ساحول» (قاره باستانی متشکل از استرالیا، گینه نو و تاسمانی) است.

هریک از این روش‌ها، فرضیات و عدم‌قطعیت‌های خاصِ خود را دارند؛ اما همگی به نتایجِ تقریباً مشابهی دست یافته‌اند.

تحلیل‌های ما به برآوردِ میانه ۲.۲۲ میلیون نفر، یا به عبارتی ۰.۲۹ نفر در هر کیلومتر مربع، منتج شد. این تراکم، رقمی معتدل است و به‌خوبی در محدوده تراکم‌های مشاهده‌شده برای جمعیت‌های بومی در مناطقِ حاصلخیزِ استرالیا و سایر نقاط جهان جای می‌گیرد. (و شایان ذکر است که این مشاهدات، پس از تأثیراتِ دوران استعمار صورت گرفته‌اند.)

بومیان استرالیا در حال نیزه زدن به ماهی و غواصی برای صید صدف، نیو ساوت ولز، حدود ۱۸۱۷،
اثر جوزف لایسِت (۱۷۷۵–۱۸۲۸). کتابخانه ملی استرالیا، CC BY-NC-ND

جمعیت بیشتر، نحوه تفسیر ما از تاریخ محیط‌زیستی استرالیا را دگرگون می‌کند. دو یا سه میلیون نفر که مدیریت سرزمین را برعهده داشتند، احتمالاً «آتش‌سوزی‌های فرهنگی» (مدیریت زمین با آتش)، بهینه‌سازی منابع و شبکه‌های دانش را در مقیاسی حفظ می‌کردند که برآوردهای جمعیتی پایین، آن را پنهان نگاه می‌داشت.

پژوهش‌های اخیر، پیدایش رژیم‌های آتشِ تحت مدیریت انسانی در ساواناهای استوایی و جنوب شرقی استرالیا را تا هزاران سال پیش ردیابی کرده‌اند.

کاهش جمعیت، نه‌تنها به معنای از دست رفتن جان‌ها و جوامع، بلکه به معنای اختلال شدید در سیستم‌های مدیریت سرزمینی بود که طی هزاران سال شکل گرفته بودند. درک مقیاس واقعی و پیچیدگیِ این شیوه‌ها، به تلاش‌ها برای احیا و حمایت از مدیریتِ سرزمینیِ تحت رهبری بومیان، جهت‌دهی خواهد کرد.

فاجعه‌ای دموگرافیک (جمعیتی)

سالی که بیشترین اطلاعات سرشماری را پیش از ۱۹۷۱ در اختیار داشت، ۱۸۶۱ بود. در آن سال، جمعیت بومیان بین ۱۷۷ هزار تا ۱۹۳ هزار نفر برآورد می‌شد.

برای این‌که این رقم با برآوردِ به‌روزشده ما از جمعیت پیش از تهاجم هم‌خوانی داشته باشد، چند نفر باید جان باخته باشند؟ با استفاده از یک مدل دموگرافیک که سن جمعیت را در نظر می‌گرفت، ما دریافتیم که به‌ طور میانگین، سالانه حدود ۲۸,۲۰۰ «مرگ‌ومیر مازاد» در طول ۷۳ سال رخ داده است.

این رقم در مجموع به ۲.۰۶ میلیون مرگ می‌رسد که تنها ۷ درصد از میانه جمعیتِ برآوردشده برای پیش از تهاجم را تا اواسط قرن نوزدهم باقی می‌گذارد.

«مرگ‌ومیر مازاد» به مرگ‌هایی اطلاق می‌شود که فراتر از میزان مورد انتظار در یک جمعیتِ به‌ طور معمول باثبات است. مدل ما نمی‌تواند به‌ طور قابل‌اتکا این مرگ‌ومیرها را میان نیروهای هم‌پوشانی‌کننده مانند بیماری، خشونت مستقیم مرزی و خشونت ساختاری تفکیک کند.

همچنین، عدد ۲.۰۶ میلیون، یک آمارِ دقیق از شمار اجساد نیست. مجموع مرگ‌ومیرهای مدل‌سازی‌شده، بازه‌ای تقریباً بین ۷۰۰ هزار تا ۴.۲ میلیون نفر را شامل می‌شود. حتی پایین‌ترین برآوردِ قابل‌قبول نیز نشان‌دهنده فاجعه‌ای انسانی در مقیاس قاره‌ای است.

«آتش‌سوزی فرهنگی» بومیان در جنوب شرقی استرالیا.
اثر: مگان شپرد برنند / شرکت مشاوره EMM (EMM Consulting Pty Ltd)

بقا، آشتی و حقیقت‌یابی

در میان تمامی این مرگ‌ومیرها، این روایت در اصل داستانی از بقا است. مردمان بومی تحت فشارهای فوق‌العاده، خود را با شرایط سازگار کردند. آن‌ها به حفظ و انتقال فرهنگ، پیوندهای خویشاوندی، آموزه‌ها، زبان و دانش خود، و همچنین حفظ مسئولیت‌های‌شان در قبال «سرزمین» [آبا و اجدادی] ادامه دادند. این تاریخ مشترک، بخش مهمی از هویت استرالیایی را شکل می‌دهد که مردمان بومی امروز آن را با ما سهیم‌اند.

روند آشتی و سیاست‌گذاری‌ها باید عمق این فقدان را به رسمیت بشناسند. در سال ۲۰۲۱، ۸۱۲,۷۲۸ نفر در سرشماری، خود را به عنوان بومی و/ یا جزیره‌نشین تنگه تورس معرفی کردند. این ارقام هنوز فاصله بسیاری با ۲.۲۲ میلیون نفر دارند؛ امری که نشان‌دهنده ابعاد آسیب‌های بین‌نسلی است که بسیاری از مردمان بومی همچنان با آن دست‌به‌گریبان‌اند.

توافق‌نامه ملی فعلی برای «کاهش شکاف» (Closing the Gap) به رسمیت می‌شناسد که مردمان بومی باید در تصمیم‌گیری‌ها مشارکت داشته باشند و در طراحی سیاست‌هایی که بر آن‌ها تأثیر می‌گذارد، یاری رسانند. یک نگاه جمعیتیِ بلندمدت‌تر، این ضرورت را تقویت می‌کند.

حقیقت‌گویی با مواجهه همه استرالیایی‌ها با ابعاد آن‌چه رخ داده است، آغاز می‌شود. هدف از این کار، سرزنش کردن نیست، بلکه ایجاد درکی مشترک از گذشته‌مان است. حقیقت‌گویی همچنین به معنای به رسمیت شناختن قدرت فرهنگ‌ها و جوامع بومی است که همچنان پابرجاست.

منبع: theconversation.com