جاسوسان دوجانبه؛ بازیگران سایه در جنگ جهانی دوم

جاسوسان دوجانبه؛ بازیگران سایه در جنگ جهانی دوم

در کوران جنگ جهانی دوم، مأمورانی با نفوذ به لایه‌های امنیتی دشمن، با ارائه اطلاعات غلط و هدایت عملیات‌های فریب، نقشی سرنوشت‌ساز در تغییر مسیر نبردها ایفا کردند. این نوشتار به بررسی سرگذشت پنج جاسوس دوجانبه می‌پردازد که با انتخاب میان مرگ و همکاری، به مهره‌های کلیدی دستگاه‌های اطلاعاتی متفقین و متحدین بدل شدند.

به گزارش خبرگزاری پرشین آنلاین؛ همه نبردها در طول جنگ جهانی دوم به تیتر اخبار تبدیل نشدند. جنگ‌های مخفیانه و پشت‌پرده به‌ندرت چنین می‌شدند، زیرا جاسوسان فقط در سایه‌ها فعالیت می‌کردند. اگر دستگیر می‌شدند و میان زندگی و مرگ حق انتخاب داشتند، بیشترشان زندگی را به‌ عنوان جاسوس دوجانبه برمی‌گزیدند. تلاش برای به‌دست‌آوردن اطلاعات همه را وادار می‌کرد از مأموران برای پخش نیمه‌حقیقت‌ها به دشمن، کسب برتری یا خرابکاری استفاده کنند.

خوان پوخول گارسیا «گاربو».  منبع: آرشیو ملی

چگونه خوان پوخول گارسیا فرماندهی عالی آلمان را پیش از روز دی فریب داد

گاربو یا خوان پوخول گارسیا، شهروند ۲۹ساله اسپانیایی، خود را به‌ عنوان مأمور دولت اسپانیا معرفی کرد. هدف او جاسوسی برای بریتانیا بود. بیزاری او از نازیسم از خدمت اجباری در طول جنگ داخلی اسپانیا ناشی می‌شد. آلمانی‌ها با او تماس گرفتند و او به مأمور قابل‌اعتماد آن‌ها تبدیل شد. بریتانیایی‌ها او را به نام بازیگر مشهور، گرتا گاربو، لقب دادند. گارسیا شبکه‌ای ساختگی از مأموران ایجاد کرد که اطلاعات نادرست متفقین را به دست‌اندرکاران آلمانی‌اش می‌رساند. گاربو در عملیات فورتیتیود شرکت داشت؛ طرح موفقی که لشکرهای زرهی آلمان را از سواحل روز دی دور نگه داشت. «حقایق» گاربو آلمانی‌ها را درباره زمان، مکان و دامنه تهاجم گمراه کرد.

هر دو دولت او را به‌ خاطر خدمات شایسته مورد تقدیر قرار دادند. او صلیب آهنین و نشان عضویت در نشان امپراتوری بریتانیا را دریافت کرد.

ادی چاپمن. منبع: ویکی‌مدیا کامانز

ادی چاپمن، گاوصندوق‌باز بریتانیایی که به MI۵ پیوست

داستان جاسوس دوجانبه ادی چاپمن با سایر مأموران متفاوت است. او در سال ۱۹۱۴ به دنیا آمد، در سال ۱۹۳۱ به ارتش سلطنتی پیوست اما فرار کرد. دستگیر شد و پس از مدتی زندان، چاپمن به گاوصندوق‌باز تبدیل شد. دستگیری‌های پیاپی دنبال شد. پس از آن‌که برخی سرقت‌ها به شکست انجامید، به جزایر کانال فرار کرد، دوباره دستگیر و زندانی شد. ازقضا، آلمانی‌ها در ۳۰ ژوئن ۱۹۴۰ [۹ تیر ۱۳۱۹] جزایر کانال را اشغال کردند. چاپمن داوطلبانه خدمات خود را به‌ عنوان جاسوس پیشنهاد کرد. آبور، یا سازمان اطلاعات آلمان، موافقت کرد او را برای آموزش مأموریت به فرانسه بفرستد. چاپمن با چتر به انگلستان بازگشت، «تسلیم» شد و برای MI۵، سازمان ضداطلاعات بریتانیا، کار کرد. در آن‌جا به‌ خاطر گذشته جنایتکارانه‌اش لقب زیگزاگ گرفت. او همچنین میان جاسوسی یا حکم اعدام حق انتخاب داشت.

چاپمن شبکه‌ای از جاسوسان ساخت و اطلاعات نادرست به نازی‌ها می‌رساند، ازجمله این‌که طبق دستور آبور یک کارخانه هواپیماسازی را منفجر کرده است. دست‌اندرکاران نازی‌اش او را در سال ۱۹۴۳ دوباره به آلمان قاچاق کردند. مأموریت دیگری به او دادند و در سال ۱۹۴۴ دوباره با چتر به خانه فرستادند. چاپمن کمی گزارش داد اما تا نوامبر از کار برکنار شد.

ویلیام جی. سبولد. منبع: ویکی‌مدیا کامانز

ویلیام سبولد و فروپاشی بزرگ‌ترین شبکه جاسوسی نازی در آمریکا

۱۳ ژوئن ۱۹۴۱ [۲۳ خرداد ۱۳۲۰] روزی شد که شبکه دوکسن مأموران نازی پایان یافت. اف‌بی‌آی ۳۳ جاسوس را دستگیر کرد. سقوط آن‌ها از طریق جاسوس دوجانبه ویلیام سبولد، معروف به «ولگرد»، رقم خورد. ویلیام سبولد، شهروند ۳۷ساله آلمانی‌تبار که تابعیت آمریکا را گرفته بود، در کارخانه‌های هواپیماسازی آمریکا کار می‌کرد. هنگامی که در سال ۱۹۳۹ برای دیدار خانواده به آلمان رفت، گشتاپو آلمان «درخواست» کرد که بخشی از یک شبکه جاسوسی شود. از ترس خانواده‌اش پذیرفت اما این موضوع را به اف‌بی‌آی هوور گزارش داد.

نازی‌ها اطلاعاتی درباره سایر مأموران به سبولد دادند. سبولد و اف‌بی‌آی دفتر جعلی در نیویورک با نامی ساختگی راه‌اندازی کردند. طی ۱۶ ماه، اف‌بی‌آی مکالمات میان سبولد و جاسوسان را ضبط کرد تا سال ۱۹۴۱. سپس وارد عمل شدند و ۳۳ نفر را دستگیر کردند. همه اعتراف به جرم کردند و به زندان محکوم شدند.

ویلیام سبولد جاسوس دوجانبه‌ای بود که تحت اجبار و با انگیزه میهن‌پرستی و ترس عمل می‌کرد. شبکه دوکسن همچنان گسترده‌ترین شبکه مأمورانی است که در تاریخ آمریکا متلاشی شده است.

کریستیان آنتونیوس (کریس) لیندمانز، معروف‌تر به «کینگ کنگ»، جاسوس دوجانبه هلندی در طول جنگ جهانی دوم بود

جاسوس دوجانبه‌ای که عملیات مارکت گاردن را لو داد  

با قد ۱۹۰ سانتی‌متر و وزن ۱۱۸ کیلوگرم، کریستیان لیندمانز لقب «کینگ کنگ» گرفت. او در سال ۱۹۱۲ در بلژیک به دنیا آمد و به زبان‌های فرانسوی، آلمانی و اندکی انگلیسی مسلط بود. برخلاف بیشتر جاسوسان دوجانبه، او با گروه‌های متعددی کار می‌کرد: سرویس مخفی بریتانیا، آبور، و مقاومت هلند و فرانسه. شهرت بد لیندمانز از ارائه اطلاعات فوق‌سری به نازی‌ها درست پیش از عملیات عظیم هوایی مارکت گاردن در سال ۱۹۴۴ در هلند ناشی می‌شود.

لیندمانز ابتدا در سال ۱۹۴۰ برای بریتانیا کار می‌کرد و حرکت کشتی‌ها را گزارش می‌داد. تا سال ۱۹۴۳ برای مقاومت فرانسه و هلند فعالیت می‌کرد و به خلبانان متفقین کمک می‌کرد از اروپا فرار کنند، اما در فوریه ۱۹۴۴ برای کمک به برادر زندانی‌اش به آبور پیوست و اعضای هم‌رزم مقاومت را لو داد. هرگاه می‌توانست، درباره عملیات مارکت گاردن به آبور اطلاع می‌داد. با توجه به فعالیت‌های دوجانبه‌اش، نازی‌ها حرف او را باور نکردند. پس از جنگ دستگیر شد و در سال ۱۹۴۶ در زندان خودکشی کرد.

رومن چرنیاوسکی مدت‌ها قهرمان فراموش‌شده جنگ جهانی دوم باقی ماند.  منبع: ویکی‌مدیا کامانز

رومن چرنیاوسکی و طرح اطلاعاتی که لندن را نجات داد

چرنیاوسکی، خلبان نظامی لهستانی، به فرانسه گریخت. او بسیار باهوش و توانا بود و بزرگ‌ترین شبکه خبرچین را برای بریتانیا ساخت. در سال ۱۹۴۱ توسط آلمانی‌ها دستگیر شد. آن‌ها او را به‌ عنوان مأمور نازی به انگلستان فرستادند. او دوباره جاسوس دوجانبه شد و آلمانی‌ها گزارش‌هایش را معتبر می‌دانستند. لحظه اوج او زمانی بود که اطلاعاتش کمک کرد موشک‌های وی-۲ را از مراکز پرجمعیت انگلیس منحرف کنند. به‌ خاطر این کار نشان OBE را دریافت کرد.

منبع: thecollector.com