راز «فرشته شدن» از نگاه جوادی آملی؛ با اخلاق می‌توان انسان‌ها را تغییر داد

راز «فرشته شدن» از نگاه جوادی آملی؛ با اخلاق می‌توان انسان‌ها را تغییر داد

آیت‌الله العظمی جوادی آملی با تأکید بر اینکه زن و مرد در حقیقت انسانیت یکسان هستند، گفت: اگر انسان به حقیقت وجود خود پی ببرد، می‌تواند به مقام فرشتگی برسد؛ از این رو به‌جای اختلاف و درگیری باید با اخلاق، تعلیم و تربیت و زبان نیک، زمینه آگاهی و رشد انسان‌ها را فراهم کنیم.

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیت‌الله العظمی جوادی آملی با تأکید بر اینکه زن و مرد در حقیقت انسانیت تفاوتی با یکدیگر ندارند، گفت: همان‌گونه که بر جاهل واجب است برای آموختن تلاش کند، عالم نیز وظیفه دارد دانش و آگاهی خود را به دیگران منتقل کند؛ بنابراین باید با اخلاق، تعلیم و تربیت و استفاده از زبان نیک در جامعه اثرگذار باشیم و به جای دامن زدن به اختلاف و درگیری، زمینه آگاهی و رشد انسان‌ها را فراهم کنیم.

آیت‌الله العظمی جوادی آملی، مفسر قرآن کریم و نهج‌البلاغه، در درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم با اشاره به وظیفه متقابل عالم و جاهل اظهار کرد: اگر بر جاهل عالم شدن واجب است، عالم نیز موظف است به جاهل علم بیاموزد. باید تلاش کنیم توده مردم از دانش و آگاهی برخوردار شوند و عالمان نیز به مسئولیت خود عمل کنند.

وی افزود: البته همه افراد به مراتب بالای علمی نمی‌رسند، اما آموختن حداقل علوم اسلامی برای انسان کافی است و شناخت خطوط کلی احکام دینی و اسلامی برای همه ضرورت دارد.

زن و مرد در حقیقت انسانیت یکسان‌اند

آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به سابقه مباحث خود درباره جایگاه زن در اسلام گفت: در اوایل انقلاب، جامعه الزهرا(س) از بنده دعوت کرد تا درباره جایگاه زن تدریس کنم و این تدریس مدتی ادامه داشت که حاصل آن کتاب «زن در آیه جمال و جلال» شد. در این مباحث به این نتیجه رسیدیم که میان زن و مرد از نظر حقیقت انسانیت تفاوتی وجود ندارد.

وی ادامه داد: روح نه مذکر است و نه مؤنث؛ بنابراین زن و مرد در حقیقت انسانیت یکسان هستند و تفاوت موجود در بدن، به نظم عالم طبیعت و کارکردهای جسمانی مربوط می‌شود.

این مفسر قرآن کریم با بیان اینکه قرآن در موضوع زن و مرد سه دسته آیات دارد، اظهار کرد: بخشی از آیات درباره زنان، بخشی درباره مردان و بخشی نیز درباره هر دو گروه است. هنگامی که قرآن کریم به عدالت، عبودیت، وفای به عهد و ایمان فرمان می‌دهد، این دستورات برای زن و مرد تفاوتی ندارد.

وی با اشاره به جایگاه حضرت مریم(س) در قرآن گفت: قرآن کریم حضرت مریم(س) را نمونه‌ای برای مؤمنان معرفی کرده است، نه صرفاً نمونه‌ای برای زنان. در آیات ۱۱ و ۱۲ سوره تحریم می‌فرماید:

«وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِینَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِی عِنْدَکَ بَیْتًا فِی الْجَنَّةِ وَنَجِّنِی مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ. وَمَرْیَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِی أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِیهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا وَکُتُبِهِ وَکَانَتْ مِنَ الْقَانِتِینَ.»

وی تصریح کرد: بنابراین زن و مرد در حقیقت انسانیت یکسان هستند و احکام مربوط به آنان نیز در بسیاری از موارد مشترک است؛ البته از نظر بدن تفاوت‌هایی میان آنها وجود دارد. تفاوت دیدگاه ما با غرب در این است که آنها از مساوی بودن زن و مرد سخن می‌گویند، زیرا به روح اعتقاد ندارند؛ اما ما با پذیرش حقیقت روح می‌گوییم زن و مرد در حقیقت انسانیت یکسان‌اند، نه اینکه از نظر جسم و بدن یکسان باشند.

خواهران و دختران ما می‌توانند فرشته باشند

آیت‌الله جوادی آملی با تأکید بر ضرورت برخورد همراه با محبت و نرمی با دختران و زنان گفت: خواهران و دختران ما فرشته هستند و اگر نسبت به برخی مسائل آگاهی ندارند، شاید کوتاهی از جانب ما بوده است. باید با آنان با نرمش و مهربانی سخن بگوییم و نصیحت کنیم.

وی افزود: باید به آنان یادآوری کنیم که انسان موجودی ابدی است و باید برای زندگی ابدی خود بیندیشد و کاری کند که در ابدیت آسوده باشد؛ و این همان عمل به سخن خداوند است.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به مثال ابریشم گفت: روی کره زمین فرشی گران‌تر و بهتر از ابریشم و اطلس نداریم، در حالی که همین ابریشم را کرم تولید می‌کند. اگر انسان نیز به حقیقت فرشته‌بودن خود پی ببرد، می‌تواند به چنین مقامی برسد و در نتیجه با فرشتگان محشور شود.

وی با اشاره به توصیف نعمت‌های بهشتی در قرآن اظهار کرد: قرآن کریم درباره بهشت و زیبایی‌های آن، درختان، صندلی‌ها و میوه‌ها سخن گفته است، اما هنگامی که می‌خواهد فرش بهشتی را معرفی کند، می‌فرماید آستر این فرش‌ها از ابریشم است:

«مُتَّکِئِینَ عَلَیٰ فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ ۚ وَجَنَی الْجَنَّتَیْنِ دَانٍ.»

آیت‌الله جوادی آملی ادامه داد: وقتی می‌خواهیم چیزی را معرفی کنیم، معمولاً آن را با آسترش معرفی نمی‌کنیم؛ اما درباره فرش بهشتی لفظی برای معرفی خود فرش نیامده و خداوند آن را از طریق آسترش معرفی کرده است.

می‌توانیم فرشته‌خو شویم

وی با تأکید بر ضرورت توجه به دختران و زنان جامعه گفت: باید بدانیم این افراد خواهران و دختران خود ما هستند و از جای دیگری نیامده‌اند. اگر دچار جهل و ناآگاهی هستند، وظیفه ما این است که آنان را آگاه کنیم.

این مفسر قرآن کریم افزود: اگر انسان بداند که در وجود او فرشته‌ای نهفته است و حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س) این فرشتگی را نشان داده‌اند، رفتار او نیز متفاوت خواهد شد.

وی با اشاره به ماندگاری نام شهدای کربلا در تاریخ گفت: در جنگ جهانی هزاران نفر در داخل و خارج کشور کشته شدند، اما نام بسیاری از آنان در تاریخ باقی نمانده است؛ در حالی که در کربلا شمار محدودی به شهادت رسیدند، اما نام آنان تا قیامت زنده خواهد ماند.

آیت‌الله جوادی آملی ادامه داد: دشمنان ایران را غارت کردند و سران این کشور را به قتل رساندند، اما نام بسیاری از آنان باقی نمانده است؛ در مقابل، اباعبدالله(ع) و یارانش چون به مقام فرشتگی رسیدند، جاودانه شدند.

اصلاح جامعه با اخلاق و زبان نیک

وی با تأکید بر تأثیر اخلاق، تعلیم و تربیت در اصلاح رفتار اجتماعی اظهار کرد: با اخلاق، تعلیم و تربیت و زبان نیک می‌توانیم بر دختران و زنان اثر بگذاریم. دختران ممکن است ندانند که باید فرشته شوند و حجاب می‌خواهد آنان را به این سمت هدایت کند و اگر این آگاهی وجود نداشته باشد، ممکن است بی‌حجاب شوند.

آیت‌الله جوادی آملی افزود: چرا باید با یکدیگر اختلاف داشته باشیم و درگیر شویم؟ باید سخنی بگوییم که جاذبه ایجاد کند و به تعبیر قرآن، اگر بدی دیدیم، آن را با نیکی پاسخ دهیم؛ «وَیَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ».

ایران باید سرزمین فرشتگان بماند

وی با بیان اینکه نباید با رفتار و گفتار خود موجب رنجش دیگران شویم، گفت: نباید آشوب ایجاد کنیم و نباید سخنی بر زبان بیاوریم که کسی را برنجاند. ما می‌توانیم فرشته بسازیم، فرشته باشیم و ایران را نیز به سرزمین فرشتگان تبدیل کنیم و این از ویژگی‌های مسجد، حسینیه و مجالس حضرت حسین بن علی(ع) است.

آیت‌الله جوادی آملی در ادامه با اشاره به آیه دوم سوره حشر بیان کرد:

«هُوَ الَّذِی أَخْرَجَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ مِنْ دِیَارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ ۚ مَا ظَنَنْتُمْ أَنْ یَخْرُجُوا ۖ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ مَانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَیْثُ لَمْ یَحْتَسِبُوا ۖ وَقَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ ۚ یُخْرِبُونَ بُیُوتَهُمْ بِأَیْدِیهِمْ وَأَیْدِی الْمُؤْمِنِینَ فَاعْتَبِرُوا یَا أُولِی الْأَبْصَارِ.»

وی افزود: خداوند فرمود نه شما تصور می‌کردید پیروز می‌شوید و نه آنان تصور می‌کردند شکست خواهند خورد، اما از راهی که گمان نمی‌کردید، بر آنان پیروز شدید. این «خیبر خیبر» که این شب‌ها در خیابان‌ها طنین‌انداز است نیز به همین معناست؛ چه کسی تصور می‌کرد افرادی که حتی اعتراض داشتند، به خیابان بیایند و پرچم تکان دهند؟ بنابراین باید این نور و حضور را تقویت کرد.

دعا برای عزت ملت و بازگشت نظام به صاحب اصلی آن

آیت‌الله جوادی آملی در پایان گفت: دعا می‌کنیم خداوند به فرد فرد ملت ایران عزت و آبرو عنایت کند، نظام را به جلال و شکوه برساند، رهبر شهید ما را با شهدای کربلا محشور کند و به ما توفیق دهد این نظام را به صاحب اصلی آن بازگردانیم.

وی با اشاره به زنده بودن امام زمان(عج) اظهار کرد: امام زمان ما زنده است و از همین رو در زیارات می‌گوییم:

«السَّلامُ عَلَیکَ حِینَ تَقُومُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْعُدُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْرَأُ وَتُبَیِّنُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصَلِّی وَتَقْنُتُ، السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَرْکَعُ وَتَسْجُدُ.»

آیت‌الله جوادی آملی ادامه داد: ایشان مانند ما زنده است؛ پس چرا از او کمک نگیریم و با او مأنوس نباشیم؟ ما با این همه سرمایه ارزشمند، چرا باید در جامعه دچار اختلاف باشیم؟