از مسکو و برلین تا صحنه تئاتر ایران؛ فصل‌های کمتر شنیده‌شده زندگی هما روستا بازیگری که تولد و مرگش در یک روز رقم خورد

از مسکو و برلین تا صحنه تئاتر ایران؛ فصل‌های کمتر شنیده‌شده زندگی هما روستا بازیگری که تولد و مرگش در یک روز رقم خورد

چهارم مهرماه برای هما روستا فقط روز تولد نبود؛ روزی بود که ۷۱ سال پس از آغاز زندگی، به پایان آن نیز گره خورد؛ بازیگری که از تئاتر و آموزش تا سینما، نقشی ماندگار در هنر معاصر ایران بر جای گذاشت.

ریحانه اسکندری: در تقویم سالانه هنر ایران، روز چهارم مهرماه با تقارنی نادر گره خورده است؛ روزی که نقطه آغاز و پایان حیات یکی از مهم‌ترین بازیگران زن تئاتر و سینمای معاصر ایران را به یکدیگر پیوند می‌زند.

هما روستا در چهارم مهرماه سال ۱۳۲۳ در تهران متولد شد و درست هفتاد و یک سال بعد، در چهارم مهرماه سال ۱۳۹۴، پس از شش سال مبارزه صبورانه و خاموش با بیماری سرطان سینه، در بیمارستانی در شهر لس‌آنجلس ایالات متحده آمریکا درگذشت.

بررسی ابعاد شخصی و انسانی زندگی هما روستا بدون شکافتن ریشه‌های سیاسی و زیست پرفراز و نشیب خانوادگی‌اش امکان‌پذیر نیست. پدر او، رضا روستا، یکی از رهبران نام‌آشنای حزب توده ایران، مبارز سندیکایی و از چهره‌های کلیدی جنبش‌های کارگری دهه ۱۳۲۰ بود. رضا روستا که زاده روستای ویشکا از توابع رشت بود، در طول حیات سیاسی خود بارها به زندان افتاد، به ساوه و سمنان تبعید شد و حتی حکم غیابی اعدام دریافت کرد. مادر هما، فاطمه بانو رزمگاه نام داشت. والدین هما پیش از تولد او از یکدیگر جدا شدند و هما تقریباً تا شش سالگی تصویری روشن از پدرش در ذهن نداشت.

در سال ۱۳۲۶، زمانی که هما کودکی خردسال بود، فشارها و تعقیب‌های سیاسی باعث شد رضا روستا مجبور به فرار و مهاجرت به اتحاد جماهیر شوروی شود. سه سال بعد، در سال ۱۳۲۹، اعضای حزب توده هما روستای شش‌ساله را به‌تنهایی از ایران خارج کرده و نزد پدرش به مسکو فرستادند. این رویداد آغازگر دورانی طولانی از تبعید و غربت برای دخترکی بود که هنوز زبان و فرهنگ مادری‌اش به تمامی شکل نگرفته بود. هما دوران ابتدایی و دبیرستان خود را در مسکو گذراند و پس از اخذ دیپلم، همراه با پدر و خانواده جدید او راهی آلمان شرقی و شهر برلین شد.

کودکی هما روستا