«مختارنامه»؛ میان شکوه تولید و فرسایش تکرار/ گورستان تصویری روی آنتن تلویزیون؛ کدام بازیگران مختارنامه دیگر در میان ما نیستند؟

«مختارنامه»؛ میان شکوه تولید و فرسایش تکرار/ گورستان تصویری روی آنتن تلویزیون؛ کدام بازیگران مختارنامه دیگر در میان ما نیستند؟

سریال «مختارنامه» هر سال با فرارسیدن محرم به قاب تلویزیون بازمی‌گردد، اما این پخش مکرر، اکنون دیگر تنها مرور یک حماسه تاریخی نیست؛ بلکه مواجهه با یک «موزه ارواح روی نگاتیو» است. این اثر چهل‌قسمتی با گذشت پانزده سال از نخستین پخش خود، به یک گورستان تصویریِ زنده از نسل تکرارناپذیر بازیگری ایران بدل شده است؛ کهکشانی از نابغه‌ترین ستاره‌های تئاتر و سینما، از ایفاگران نقش‌های منفی و هولناک تا سرداران جبهه مقابل که در طول این سال‌ها یکی پس از دیگری از دنیا رفتند.

ریحانه اسکندری: هر ساله با فرارسیدن روزهای سوگواری ماه محرم، قاب تلویزیون رسمی ایران دستخوش تغییری پیش‌بینی‌پذیر، غریب و آمیخته به تکرار می‌شود. طنین موسیقی تیتراژ ابتدایی یک مجموعه تاریخی، بار دیگر در خانه‌ها می‌پیچد؛ اثری چهل‌قسمتی به کارگردانی داوود میرباقری که ساختار بصری آن حاصل سال‌ها کار بود و از پاییز سال ۱۳۸۹ برای نخستین بار روی آنتن رفت.

این سریال در سال جاری نیز،  هر شب ساعت ۲۳ از شبکه آی‌فیلم پخش می‌شود. با گذشت پانزده سال از اولین پخش تلویزیونی این مجموعه، «مختارنامه» به یکی از عجیب‌ترین و تکرارشونده‌ترین پدیده‌های بصری در تاریخ ایران بدل شده است. بازپخش مکرر این سریال که گاه به طور هم‌زمان از شبکه‌های مختلف سیما و در قالب‌های گوناگونی همچون سریال روزانه، تله‌فیلم‌های چندقسمتی و خلاصه‌های مناسبتی صورت می‌گیرد، جریانی دوگانه از فرسودگی مخاطب و پناه بردن ساختاری به نوستالژی را ایجاد کرده است.

این چرخه بی‌انتهای تکرار، سال‌هاست که واکنش‌هایی را از سوی جامعه هنری و حتی آفرینندگان اصلی اثر به همراه داشته است. داوود میرباقری در یکی از صریح‌ترین اعتراض‌های خود به این وضعیت اعلام کرد که مدیران رسانه ملی با بضاعت ناچیز سازندگان، رمق این سریال را کشیده‌اند و آن‌قدر آن را پخش کرده‌اند که صدا و داد خود او نیز درآمده است.

سریال «مختارنامه»