چرا پیامبر(ص) به جوانان اعتماد می‌کرد؟

چرا پیامبر(ص) به جوانان اعتماد می‌کرد؟

سیره پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع) نشان می‌دهد که احترام، اعتماد، پرهیز از سرزنش و سپردن مسئولیت به جوانان، از مهم‌ترین اصول تربیتی در اسلام است؛ رویکردی که می‌تواند پاسخی برای بسیاری از چالش‌های امروز در ارتباط با نسل جوان باشد.

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در دین اسلام، بر احترام به جوانان تأکید شده است، که رفتار پیامبر(ص) با این گروه از جامعه، بایستی مورد توجه قرار گیرد.

برخورد صحیح با جوانان از منظر دین

جوان، عنصری فعال و حساس در جامعه است و بخش بزرگی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد، که برای رفتار و درک صحیح این قشر از افراد، روانشناسان، راه های زیادی را پیشنهاد نموده‌اند، اما بی‌شک بهترین راه برای برخورد صحیح با جوانان را بایستی در گفتار و کردار بزرگان دین جست‌وجو کرد.

بنابر روایت جهان نیوز، پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع)، توجه ویژه‌ای به تربیت صحیح فرزندان داشته‌اند، و تربیتی را مطلوب دانسته‌اند که باعث عاقبت به خیری شود، پیامبر(ص) در این‌باره می‌فرمایند: «اکرِمُوا أولادَکُم و أحسِنوا آدابَهُم یُغفَرلَکُم»؛ فرزند خود را گرامی بدارید و آنان را خوب تربیت کنید تا آمرزیده شوید.»

پدر و مادر، می‌توانند باعث عاقبت به خیری فرزند خود شوند، و حتی از تربیتی که نسبت به فرزند خود داشته‌اند، ثواب ببرند، چراکه ثواب اعمال نیک فرزند به والدین او نیز می‌رسد، حضرت پیامبر(ص) می‌فرمایند: «کُلُّ مُولودِ یولَدُ عَلی الفِطرۀِ حتّی یکونَ اَبَواهُ یُهَوِّدانِهِ و یُنَصِّرانِهِ»؛ هر کودکی با فطرت توحید متولد می‌شود، لیکن این والدین او هستند که کودک را یهودی یا مسیحی تربیت می‌کنند.»

احترام به فرزند

همانطور که در دین اسلام احترام به پدر و مادر از جانب فرزندان، از اهمیت فراوانی برخوردار است، احترام متقابل والدین نیز به فرزندان، توصیه شده، که پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «همان گونه که فرزند نباید به والدین خود بی احترامی کند، والدین نیز نباید نسبت به او بی احترامی نمایند.»

یکی از روش های صحیح و کارآمد در تربیت انسان، روش احترام و «تکریم شخصیت» است. این شیوه در حقیقت پشتوانه سلامت روان بشر و از مهم ترین عوامل رشد شخصیّت اوست؛ که این روش صحیح تربیتی، یکی از شیوه‌های تربیتی آیین حیات بخش اسلام است و آموزه های قرآنی برپایه و اصول احترام به انسان و کرامت انسانی بنا نهاده شده است.

 عدم پرخاش و ملامت

خشونت و سرزنش در رفتار با جوانان، در اکثر موارد، نتیجه عکس دارد، چرا که جوانان به شدت دارای روحیه تمرد هستند. نتیجه رفتار پرخاشگرانه والدین با فرزندان، را در رفتار فرزندان با والدین می توان دید، رفتاری که باعث قطع رابطه محبت و احترام بین والدین و فرزندان می‌گردد. پیامبر اکرم (ص) خطاب به مولا علی (ع) می‌فرمایند: «یا علی، لعنت خدا بر پدر و مادری باد که فرزند خویش را به عصیان وادارند و باعث قطع رابطه محبت شوند.»

ملامت و سرزنش بیش از حد نیز، نتیجه عکس در رفتار جوانان خواهد داشت؛ به طوری که اگر نصیحت، رنگ سرزنش به خود بگیرد، نتیجه عکس خواهد داشت، که مولا علی(ع) در مورد علت لجاجت جوانان می‌فرمایند: «زیاده‌روی در ملامت کردن، شعله لجاجت را مشتعل می‌سازد.» هم‌چنین باید توجه داشت که نصیحت گوئی بیش از حد برای جوانان، آن هم در حضور دیگران می‌تواند شخصیت آنان را سرکوب و خدشه‌دار نماید، امام علی(ع) در این رابطه می‌فرمایند: «نصیحت گفتن فردی در حضور دیگران کوبیدن شخصیت او می‌باشد.»

 برخورد صحیح با جوانان در رفتار پیامبر(ص)

یکی از رازهای بزرگ موفقیت پیامبر(ص) در پیش برد اسلام، این بود که در تمام اقشار و طبقات مردم به ویژه در قلب جوانان جای گرفته بود. گاهی به عیادت بیماران جوان می‌رفت و گاهی در جمعشان می‌نشست و با آنان سخن می‌گفت و نصیحت‌شان می‌کرد؛ همین برخوردهای زیبا و منحصر به فرد پیامبر بود که باعث شد جوانان به رسول خدا عشق ورزیده، جان خود را فدای حضرتش نمایند.

در بسیاری از جنگ ها همین جوانان بودند که فرماندهی یا پرچمداری لشگر اسلام را به عهده می‌گرفتند و گاهی نیز همین جوانان نماینده ویژه پیامبر(ص) بودند تا به مردم، قرآن و معارف اسلامی بیاموزند و گاهی نیز از طرف پیامبر اسلام(ص) به عنوان استاندار و فرماندار و قضات در برخی از شهرها تعیین می‌شدند.

نصیحت های پدرانه و دلسوزانه، حضرت محمد(ص) برای این قشر از جامعه، گویای شیوه برخورد صحیح با آنان و رفتاری ملایم است، ایشان می‌فرمایند: «برتری جوان عابدی که بندگی ورزد، بر پیری که پس از سالمندی رو به بندگی آرد، همچون برتری پیامبران بر دیگر مردم است.

پیامبر اسلام(ص)، اهمیت دادن به جوانان را اینگونه سفارش می‌کنند: «برای جوانان در مجالس جای باز کنید، و امور نو و جدید را به آنان تفهیم کنید، چرا که این گروه جایگزین شما و درگیر مسائل جدید خواهند شد»؛ ایشان هم‌چنین می‌فرمایند: «نابودی جوانانتان را آرزو نکنید، گرچه بدی‌های بسیار در آنان باشد، زیرا آنان با آن بدی‌ها چند دسته‌اند: یا توبه می‌‎کنند و خداوند هم توبه آنان را می‌پذیرد و یا این که آفت‌ها، آنان را از پای درمی‌آورد و یا با دشمنی می‌جنگند، یا آتش سوزی را خاموش می‌نمایند و یا سیلی را سد می‌کنند.»

برخورد صحیح با جوانان در رفتار امام علی(ع)

امام علی(ع)، مشورت گرفتن و اهمیت به نظر جوانان را شیوه رفتاری مناسب با آنان می‌دانند و اینگونه توصیه می‌کنند: «هنگامی که در پیش آمدی احتیاج به مشورت داشتی، ابتدا به جوانان مراجعه نما زیرا که آنان ذهنی تیزتر و حدسی سریع تر دارند، سپس (نتیجه) آن را به نظر بزرگسالان و پیران برسان تا پیگیری نموده، عاقبت آن را بسنجند و راه بهتر را انتخاب کنند، زیرا تجربه آنان بیشتر است.»

امیرالمومنین(ع) هم‌چنین به نادیده گرفتن برخی از خطاهای جوانان و گذشت از اشتباهاتشان توصیه می‌نمایند: «هرگاه جوان را توبیخ کردی، برخی خطاهای او را نادیده بگیر، تا توبیخ تو، او را به مقابله وادار نسازد.»   منابع: میزان الحکمه، ج 1، ص 103 الحدیث، ج 2، ص 377 میزان الحکمه، ج 14، ص 7089 الحدیث، ج 1، ص 301 حدیث تربیت، ج 2، ص 65 حلیة الأولیاء، ج 5، ص 119 شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج20، ص337