چرا اربعین، صرفاً یک آیین مذهبی نیست؟

چرا اربعین، صرفاً یک آیین مذهبی نیست؟

اربعین را نباید صرفاً یک آیین مذهبی یا اجتماع سالانه زائران دانست.

این حرکت امروزه به پدیده‌ای جهانی، فراملی، فرامذهبی و تمدنی تبدیل شده است؛گ که میلیون‌ها انسان را نه با اجبار سیاسی و سازمانی، بلکه با نیروی ایمان، محبت، معنا و اراده مردمی گرد هم می‌آورد. پیام امام حسین (ع) منحصر به یک مذهب نیست. اربعین الگویی برای همگرایی بین‌ادیانی و میعادگاه همه آزادی‌خواهان و عدالت‌طلبان جهان است. این رویداد عظیم با نمایش عملی اخلاق و همزیستی مسالمت‌آمیز، عملیاتی‌ترین پدافند در برابر پروژه‌های اسلام‌هراسی و شیعه‌هراسی است. اربعین جلوه‌ای متفاوت از قدرت را در عرصه بین‌المللی به نمایش می‌گذارد. در جهانی که قدرت‌های بزرگ می‌کوشند با ابزارهای رسانه‌ای، سرمایه، فناوری و نظام‌های سیاسی بر ملت‌ها اثر بگذارند، اربعین الگویی از قدرت برخاسته از ایمان، فرهنگ، خدمت، مقاومت و حضور داوطلبانه مردم را ارائه می‌دهد. سند جامع فرهنگی اربعین نیز این حرکت را یک «ابرپدیده جهانی» و زمینه‌ساز تشکیل امت واحده و تمدن نوین اسلامی معرفی می‌کند. اربعین ظرفیتی برای آینده‌سازی است که در آن مرزهای جغرافیایی، قومی و طبقاتی کنار رفته و زیست مشترک اسلامی و انسانی شکل می‌گیرد. در واقع اربعین ماکت کوچک‌شده تمدنی است که در آن محبت جای منفعت و خدمت جای سلطه را می‌گیرد. این حرکت ایمانی نشان می‌دهد که هویت دینی در جهان مدرن زنده و پویاست و فرهنگ مقاومت و حمایت از مظلوم همچنان الهام‌بخش ملت‌هاست. وی همچنین با اشاره به کارکرد دیپلماسی چهره‌به‌چهره در این رویداد، اربعین را تجلی دیپلماسی «مردم با مردم» دانست که تصویر واقعی اسلام ناب و مهمان‌نوازی کریمانه را به جهانیان منتقل می‌کند. امروز جنگ، جنگ روایت‌هاست و اربعین یکی از قدرتمندترین روایت‌های جهان اسلام محسوب می‌شود. از این رو فعالان رسانه‌ای باید مفاهیم بنیادین این حرکت نظیر ایثار، کرامت انسانی، ایستادگی در برابر ظلم و نقش خانواده‌ها را بازروایت کنند. استفاده از هوش مصنوعی و رسانه‌های دیجیتال در ترجمه هم‌زمان، تولید محتوای چندرسانه‌ای، پاسخ به شبهات و شناسایی اخبار جعلی برای جهانی‌سازی پیام اربعین یک ضرورت راهبردی است که البته باید با اصالت و نظارت انسانی همراه باشد. توجه به آینده‌پژوهی اربعین، رصد تحولات نسلی و تدوین نقشه راه متناسب با تغییرات منطقه‌ای از جمله امور ضروری ست. در منظومه فکری انقلاب اسلامی، معنویت از مسئولیت اجتماعی جدا نیست. اربعین تبلور معنویت بدون انزوا، مردم‌سالاری دینی در میدان عمل و حرکت به‌سوی تمدن اسلامی است. قدرتی نرم، مردمی و الهی که از دل‌ها آغاز شده و می‌تواند معادلات فرهنگی و تمدنی جهان را به سمت عدالت و کرامت انسانی تغییر دهد.

* دبیر علمی کمیته فرهنگی ستاد مرکزی اربعین