تاثیر ارتباطات خویشاوندی بر تاب آوری اجتماعی

تاثیر ارتباطات خویشاوندی بر تاب آوری اجتماعی

با همه نگرانی‌ها و دلهره‌های ناشی از شرایط نامتعین و ناپایدار جنگی، لازم است سرپرستان خانواده به دور از هر تجمل و تشریفاتی برای حفظ و تحکیم ارتباطات‌شان با دوستان و آشنایان هر از گاهی زمانی را برای دورهمی‌های خانوادگی اختصاص داده و فارغ از اخبار جنگ، در پی بارقه‌های امید و بهره‌گیری از مواهب و نعمت‌های الهی، از جمله سرمایه‌های انسانی و اجتماعی باشیم که نقش بی‌بدیلی در افزایش تاب‌آوری‌مان در ناملایمات داشته یا خواهد داشت .

گروه اندیشه: دکتر محمدمهدی فتوره چی با نگارش یادداشتی در روزنامه اعتماد، به وضعیت تاب آوری مردم در زندگی اجتماعی می پردازد و به گسست ها و رنج های آنان می پردازد. این مطلب را در ادامه می خوانید:

**** 

با افزایش نگرانی‌های روزافزون مردم از بالا گرفتن آتش جنگ و تسری آن به شهرها و همزمان افزایش افسار گسیخته قیمت کالاهای اساسی و دشوار شدن تامین معیشت و گذران امور زندگی، به موازات گسترش سایه ترس و نگرانی از آینده که نه تنها کسب و کارهای خصوصی، امور آموزشی، تجارت، تولید، پیگیری امور درمانی، ازدواج، ساخت‌وساز و … متحمل خسارت و افت کیفیت می‌شوند، بلکه روابط دوستانه و خویشاوندی با دوستان و آشنایان هم از این تبعات بی‌نصیب نمی‌ماند و چه بسا در برخی کلانشهرهای پرهزینه‌ای چون تهران تا قطع ارتباط فیزیکی و تعاملات صمیمی حضوری پیش می‌رود.

در چنین شرایط و اوضاع ناپایداری سوال اینجاست که سرپرستان خانواده چگونه می‌توانند برای حفظ سلامت روحی و روانی‌شان و افزایش تاب‌آوری در برابر ناملایمات و سختی‌های ناشی از شرایط نامتعین و ناپایدار جنگی، در حد مقدور روابط و تعاملات با دوستان و خویشاوندیشان را حفظ کنند و به دور از اخبار دلهره‌آور و نگران‌کننده در پی حفظ و تحکیم بنیان‌های عاطفی و احساسی‌شان با آنان همت گمارند. 

با اعتقاد به فواید و تاثیرات ارتباطات خویشاوندی و خانوادگی در هفته‌ای که گذشت بر آن شدیم تا با چند خانواده از بستگان سببی به دور از هر تشریفات و آداب و رسوم متداول و گاهی اسراف‌گونه در سال‌های گذشته پس از دوسال دوری، در باغچه‌ای خارج از شهر با مختصر طعام ساده دست‌پخت هر یک از کدبانوهای فامیل گرد هم آییم و در کنار سفره‌ای ساده و بی‌آلایشی، ساعاتی به دور از اخبار دلهره‌آور و اینترنت و پیام‌رسان‌های اجتماعی مخلِ تعاملات صمیمی به گفت‌وگو و تعاملات غیر رسمی و محبت‌آمیز بپردازیم.

دقایقی هم در آفاق و طبیعت زیبای ییلاقات طالقان زیبا و خوش آب و هوا به تفرج رفته و پوستی تازه کرده و ایام ماضی و دوران خوش کودکی در کنار والدین مرحوم‌مان را در ذهن تداعی کنیم و بر گذر شتابان عمر کم‌حاصل در این وانفسای پر مصیبت و ابتلا درنگی چند! این تجربه جدید و خاطره‌انگیز بهانه‌ای شد برای یادآوری این مهم که ما انسان‌ها چقدر به تعامل و روابط انسانی احترام‌آمیز با دوستان و خویشاوندان‌مان نیازمندیم و در اوقات و شرایط بحرانی و دلهره‌آور و ناپایدار تا چه اندازه کاهش و قطع ارتباطات به بهانه‌های واهی از جمله تحمیل هزینه‌های پیش‌بینی نشده می‌تواند منجر به کاهش سطح تاب‌آوری‌مان در برابر سختی‌ها و ناملایمات ناشی از شریط جنگی شود.

بی‌تردید ارتباطات خویشاوندی در زمان جنگ و بحران‌های سیاسی و اقتصادی می‌تواند تاثیرات عمیق و متعددی بر روح و روان افراد داشته باشد. این تاثیرات می‌توانند مثبت یا منفی باشند و شدت و ضعف آن به عوامل مختلفی مانند نوع بحران، شرایط فردی و اجتماعی، و کیفیت روابط خانوادگی بستگی دارد. در زیر به برخی از این تاثیرات مثبت و نقش آنها در تاب‌آوری اشاره می‌کنم: 

– خانواده‌ها و خویشاوندان می‌توانند منبع مهمی از حمایت عاطفی باشند؛ لذا در زمان بحران، وجود یک شبکه حمایتی قابل اطمینان می‌تواند احساس تنهایی و اضطراب را کاهش دهد. – ارتباطات خانوادگی می‌تواند حس تعلق به یک گروه را تقویت کنند که این خود می‌تواند به افزایش اعتماد به نفس و احساس امنیت به ما کمک کند. – در شرایط دشوار، تقسیم بار مشکلات و نگرانی‌ها و اشتراک تجربیات مثبت با دیگران می‌تواند فشار روانی ما را کاهش و احساس همبستگی‌مان را افزایش دهد. – خانواده‌ها می‌توانند در مواقع ضروری، منابع مالی، اطلاعات، توصیه‌ها و تجربیات‌شان را با یکدیگر به اشتراک گذاشته و به کاهش اثرات منفی بحران‌های اقتصادی و اجتماعی و … کمک کنند. 

بی شک حفظ و تحکیم ارتباطات خویشاوندی قوی می‌تواند به افزایش تاب‌آوری افراد کمک کند. (تاب‌آوری به معنای توانایی مقابله با چالش‌ها و بازگشت به حالت عادی پس از بحران است) . همچنین حمایت عاطفی و اجتماعی از سوی خانواده می‌تواند افراد را در مواجهه با مشکلات و شرایط دشوار تحمیل شده قوی‌تر کند. تردیدی نیست که می‌توان با توسعه ارتباطات خانوادگی مهارت‌های مقابله با بحران‌ها و شرایط ناایمن را تقویت کرد.

در دید و بازدیدها و نشست‌های ساده و صمیمی افراد می‌توانند از تجربیات یکدیگر بیاموزند و راه‌حل‌هایی برای مشکلات مشترک پیدا کنند. در واقع، وجود یک شبکه حمایتی آشنا و قابل اعتماد می‌تواند احساس امید را تقویت کرده و ما را تشویق کند که به آینده نگاه مثبت‌تری داشته باشیم. در نهایت، کیفیت ارتباطات خویشاوندی و نحوه مدیریت بحران‌ها هم نقش کلیدی در تاثیرات روانی ما دارد. تقویت روابط خانوادگی و ایجاد یک محیط حمایتی می‌تواند به عنوان عاملی مهم در مقابله با چالش‌ها عمل کند و تاب‌آوری فردی و اجتماعی ما را افزایش دهد.

از این‌رو با همه نگرانی‌ها و دلهره‌های ناشی از شرایط نامتعین و ناپایدار جنگی لازم است سرپرستان خانواده به دور از هر تجمل و تشریفاتی برای حفظ و تحکیم ارتباطات‌شان با دوستان و آشنایان هر از گاهی زمانی را برای دورهمی‌های خانوادگی اختصاص داده و فارغ از اخبار جنگ، در پی بارقه‌های امید و بهره‌گیری از مواهب و نعمت‌های الهی، از جمله سرمایه‌های انسانی و اجتماعی باشیم که نقش بی‌بدیلی در افزایش تاب‌آوری‌مان در ناملایمات داشته یا خواهد داشت .

۲۱۶۲۱۶