دلار یک‌باره بیش از ۲۰ هزار تومان گران شد/ راز جهش‌های عجیب و غریب ارزی فاش شد/ ۲۰ میلیارد دلار قاچاق چه بلایی سر بازار ارز می‌آورد؟

دلار یک‌باره بیش از ۲۰ هزار تومان گران شد/ راز جهش‌های عجیب و غریب ارزی فاش شد/ ۲۰ میلیارد دلار قاچاق چه بلایی سر بازار ارز می‌آورد؟

مسعود توکلی و موسی شهبازی، ریشه‌های نوسان ارز را در کنار تحریم و محدودیت‌های خارجی، در ساختار نفتی اقتصاد، وابستگی قیمت‌ها به نرخ ارز، قاچاق، اختلاف نرخ‌های رسمی و آزاد و شبکه تراستی‌ها عنوان کردند.

به گزارش خبرگزاری پرشین آنلاین، بازار ارز ایران در سال‌های اخیر فقط تحت‌تأثیر یک عامل دچار جهش و نوسان نشده است. بخشی از مسئله به ساختار اقتصاد نفتی و وابستگی درآمدهای ارزی به صادرات نفت بازمی‌گردد، بخشی به محدودیت‌های ناشی از تحریم و جنگ و بخشی دیگر به سازوکارهای داخلی بازار، از قاچاق و اختلاف نرخ‌های رسمی و آزاد گرفته تا شبکه‌های واسطه‌ای و تصمیم‌هایی که سال‌ها به تأخیر افتاده‌اند.

همشهری نوشت: این تصویر با حضور مسعود توکلی، معاون اسبق مرکز مبادله ارز و طلا و موسی شهبازی، دبیر اسبق کمیسیون اقتصادی دولت ترسیم شد. ۲کارشناس درباره راه‌حل اختلاف‌نظر داشتند؛ توکلی بر تعیین قیمت توسط بازار تأکید کرد و شهبازی در شرایط تحریم و جنگ، مدیریت و کنترل بازار را ضروری دانست، اما هردو در یک نقطه اشتراک داشتند: ادامه بلاتکلیفی و به‌تعویق‌انداختن تصمیم‌های مهم، خود به بخشی از بحران تبدیل شده است.

اقتصاد نفتی؛ بیماری‌ای که سال‌ها پنهان ماند

موسی شهبازی بحث را از ریشه‌های ساختاری آغاز کرد. به‌گفته او، اقتصاد ایران هنوز اقتصادی متنوع نیست و بخش مهمی از درآمدهای ارزی آن به نفت وابسته است. در شرایطی که صادرات نفت و دسترسی به درآمدهای ارزی مناسب باشد، این ضعف ساختاری کمتر دیده می‌شود؛ اما هر زمان که تحریم یا جنگ، مسیرهای وصول درآمد ارزی را محدود می‌کند، مشکلات قدیمی آشکارتر می‌شوند.

او برای توضیح این وضعیت از یک تشبیه پزشکی استفاده کرد: اقتصادی که با کورتون درآمد نفتی سرپا نگه داشته شده و در زمان قطع یا کاهش این درآمد، بیماری‌های درونی آن نمایان می‌شود.

از نگاه شهبازی، مسئله فقط تأمین ارز نیست. نرخ ارز در اقتصاد ایران به یک لنگر ذهنی و عملی تورم تبدیل شده و حتی کسب‌وکارهایی که مستقیما واردکننده نیستند خود را با افزایش نرخ ارز تطبیق می‌دهند. به همین دلیل، رشد نرخ ارز از مسیر انتظارات و قیمت‌های نسبی، اثر خود را به بسیاری از بخش‌های اقتصاد منتقل می‌کند.

او همچنین به سیاست‌های دهه‌های گذشته اشاره کرد؛ زمانی که بخشی از قیمت‌گذاری محصولات پتروشیمی و پالایشی به قیمت‌های جهانی و درنتیجه به ارز گره خورد. به اعتقاد او، این تصمیم به‌تدریج بخش‌های مختلف اقتصاد را به یکدیگر متصل کرد و باعث شد افزایش نرخ ارز فقط مسئله واردکنندگان نباشد.

شهبازی همچنین به تجربه سیاست‌های ارزی گذشته، ازجمله فروش اوراق سلف نفتی، اشاره کرد؛ ابزاری که قرار بود به ایجاد دارایی‌هایی برای پوشش ریسک تورم و کاهش فشار بر ریال کمک کند، اما به‌گفته او با کش‌وقوس‌های متعدد مواجه شد.