رویترز: ابتکار پایان مرحله‌ای جنگ روی میز مذاکرات تهران و واشنگتن در نیویورک /آیا فرمول بازگشایی تنگه در مقابل رفع محاصره و کاهش تحریم‌ها موفق می‌شود؟

رویترز: ابتکار پایان مرحله‌ای جنگ روی میز مذاکرات تهران و واشنگتن در نیویورک /آیا فرمول بازگشایی تنگه در مقابل رفع محاصره و کاهش تحریم‌ها موفق می‌شود؟

مذاکره‌کنندگان ایرانی و آمریکایی در حاشیه نشست‌های سازمان ملل در نیویورک در حال بررسی یک طرح گام‌به‌گام برای خروج از جنگ هفت‌ماهه هستند؛ چارچوبی مرحله‌ای که در گام نخست شامل بازگشایی تنگه هرمز توسط تهران در ازای پایان دادن به محاصره دریایی و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده از سوی واشنگتن خواهد بود، هرچند هراس از واگذاری زودهنگام اهرم‌های فشار، دستیابی به تفاهم نهایی را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است.

به گزارش پرشین آنلاین، خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به نقل از دو منبع ایرانی، دو مقام منطقه‌ای و دو دیپلمات غربی نوشت که تنگه هرمز به اصلی‌ترین برگ برنده و کانون چانه‌زنی‌ها برای پایان بخشیدن به نبرد فرسایشی میان دو کشور تبدیل شده است.

در این معادله، تهران خواستار رفع فوری محاصره اقتصادی و دریایی است که درآمدهای ارزی کشور را به شدت تحت فشار قرار داده، و در نقطه مقابل، واشنگتن بر تامین امنیت دریانوردی و عبور آزادانه جریان انرژی از این آبراهه کلیدی پافشاری می‌کند.

یک مقام ارشد ایرانی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اشاره به جزئیات این طرح تاکید کرد که معقول‌ترین مسیر برای شکستن این بن‌بست، توافقی مرحله‌ای است که در گام اول آن، ایران مجوز تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز را صادر کند و متقابلاً ایالات متحده محاصره اقتصادی را برچیند و امکان دسترسی تهران به بخشی از دارایی‌های مسدودشده فراهم شود.

با این حال، پذیرش چنین سازوکاری برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به معنای تن دادن مجدد به یک راه‌حل موقت خواهد بود؛ تجربه‌ای که پس از فروپاشی تفاهم پیشین در ماه ژوئیه، بی‌اعتمادی عمیقی میان طرفین به جا گذاشته است.

ترامپ پیش‌تر ابراز عقیده کرده بود که دستیابی به توافق با ایران پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۳ نوامبر (۱۲ آبان) محتمل‌تر خواهد بود، در حالی که یک دیپلمات ارشد اروپایی تصریح کرد فهرست مطالبات مطرح‌شده از سوی هیئت ایرانی بسیار طولانی و جامع است.

دنیس راس، دیپلمات کهنه‌کار آمریکایی شانس دستیابی به یک توافق رسمی تا پیش از موعد انتخابات را حدود ۳۰ درصد برآورد کرد، اما متذکر شد که هر دو طرف انگیزه‌های نیرومندی برای معامله پیش از انتخابات دارند، زیرا بازگشایی هرمز با مهار بهای جهانی نفت و بنزین در داخل آمریکا به سود سبد رای جمهوری‌خواهان تمام می‌شود و تهران نیز می‌تواند از موضع اضطرار سیاسی ترامپ بیشترین بهره اقتصادی را ببرد.

هراس از واگذاری اهرم‌های راهبردی و اصرار بر کنترل مدیریتی هرمز

به باور کارشناسان، چالش بنیادین این است که ابزارهایی که دو طرف را به پای میز مذاکره کشانده، هم‌زمان رسیدن به سازش را دشوارتر ساخته است؛ واشنگتن ابزار فشار اقتصادی و محاصره بنادر را در دست دارد و تهران کنترل شریان انتقال انرژی جهان را در اختیار گرفته است و هیچ‌یک حاضر نیستند پیش از کسب امتیاز ملموس، از اهرم خود عقب‌نشینی کنند.

این مقام ارشد ایرانی با هشدار نسبت به زیاده‌خواهی‌های کاخ سفید تصریح کرد که در صورت شکست دیپلماسی، دست نیروهای مسلح روی ماشه قرار دارد و تهران خود را برای ازسرگیری رویارویی گسترده آماده کرده است.

منابع منطقه‌ای فاش ساختند که تهران برای سرعت بخشیدن به پایان محاصره اقتصادی، تمایل نشان داده که مطالبه دریافت حق عبور (عوارض ترانزیت) در تنگه هرمز را از متن توافق اصلی خارج کرده و آن را در پیوستی جداگانه قرار دهد، اما به‌هیچ‌وجه حاضر به واگذاری اعمال نظارت و کنترل مدیریتی خود بر این آبراهه استراتژیک نیست.

کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در دیدار جداگانه با ترامپ در نیویورک، ضمن رد هرگونه اعمال عوارض توسط ایران یا تبدیل شدن آبراه‌ها به ابزار باج‌گیری، خواستار پایان یافتن جنگ و تعیین راهبرد نهایی واشنگتن پس از انتخابات نوامبر شده‌اند.

ابتسام الکتبی، رئیس مرکز پژوهش‌های استراتژیک امارات در این باره خاطرنشان ساخت که ترامپ هنوز تصویر روشنی از نقشه راه جایگزین فشار حداکثری ارائه نداده، در حالی که تهران با اهرم‌های هرمز و باب‌المندب چشم‌اندازی کاملاً هدفمند را دنبال می‌کند.

آلن ایر، دیپلمات پیشین آمریکایی نیز در ارزیابی شرایط جاری یادآور شد که تنگ‌تر شدن حلقه محاصره لزوماً به انعطاف تهران منجر نخواهد شد، بلکه ممکن است تصمیم‌گیران ایرانی را به تشدید تنش سوق دهد، زیرا آنان احساس می‌کنند نرمش نشان دادن بدون تضمین‌های پایدار به معنای تسلیم کامل خواهد بود.

۴۲/۴۲