پاسداشت تمیم برغوثی در خبرآنلاین: آزادی فلسطین با مقاومت دست‌یافتنی است / شعر به‌تنهایی جلوی جنگ را نمی‌گیرد، اما حافظه می‌سازد
پاسداشت تمیم برغوثی در خبرآنلاین: آزادی فلسطین با مقاومت دست‌یافتنی است / شعر به‌تنهایی جلوی جنگ را نمی‌گیرد، اما حافظه می‌سازد
مراسم پاسداشت تمیم برغوثی، شاعر و استاد علوم سیاسی دانشگاه بوستون و از چهره‌های شناخته‌شده ادبیات معاصر جهان عرب، با عنوان «برای آزادی؛ از رودخانه تا دریا» در سالن همایش‌های خبرگزاری خبرآنلاین آغاز شد؛ مراسمی که با حضور جمعی از چهره‌های فرهنگی ایران و محور مقاومت و مسئولان حوزه فرهنگ، به بررسی شعر و اندیشه برغوثی، نگاه او به مسئله فلسطین و مواضعش در جریان جنگ اخیر ایران و اسرائیل اختصاص دارد.
به گزارش خبرگزاری پرشین آنلاین، در این مراسم جمعی از چهره‌های فرهنگی ایران و محور مقاومت و مسئولان حوزه فرهنگ حضور دارند و قرار است آثار و اندیشه‌های تمیم برغوثی، جایگاه او در ادبیات معاصر جهان عرب و مواضعش درباره فلسطین و مقاومت بررسی شود.
همچنین در این برنامه، شعر و نگاه برغوثی درباره رهبر شهید، آیت‌الله خامنه‌ای و مواضع او در جریان جنگ اخیر ایران و اسرائیل مورد بررسی قرار می‌گیرد.
این مراسم شامل سه پنل با موضوع ادبیات فلسطین، تحلیل شعر تمیم برغوثی درباره رهبر شهید و همبستگی با کودکان و نوجوانان فلسطینی است.
در بخش دیگری از این برنامه، از کتاب «برده سوم» شامل ۲۰۰ قصیده تمیم برغوثی با ترجمه حجت‌الاسلام محمدرضا زائری رونمایی خواهد شد. این کتاب را مؤسسه فرهنگی خیمه منتشر کرده است.
این برنامه با همکاری مؤسسه فرهنگی خیمه، مؤسسه احیا، مؤسسه مبلغ و مؤسسه رسانه‌ای پرشین آنلاین برگزار می‌شود.
در آغاز این نشست، اسدزاده، دبیر نشست، ضمن خوشامدگویی به اهالی فرهنگ که در این برنامه و گردهمایی برای فلسطین حضور یافته‌اند، یاد و خاطره رهبر انقلاب را گرامی داشت و او را مصداق فداشدن برای آرمان فلسطین و ایران دانست.
او همچنین از سیدحسن نصرالله، دبیرکل سابق حزب‌الله لبنان و از چهره‌های شهید مقاومت، یاد کرد.
اسدزاده در ادامه با اشاره به نقش شاعران در بازتاب مسائل انسانی و سیاسی، از شاعرانی چون هوشنگ ابتهاج یاد کرد و ابیاتی از او را برای حاضران خواند. او همچنین شعری از زنده‌یاد محمدعلی سپانلو را بازخوانی کرد؛ شاعری که بخشی از سروده‌های خود را به مسئله فلسطین اختصاص داده بود.
در ادامه این مراسم، سخنرانان و کارشناسان در سه پنل تخصصی، ابعاد مختلف شعر و اندیشه تمیم برغوثی و نسبت ادبیات معاصر عرب با مسئله فلسطین را بررسی خواهند کرد.
اسدزاده در ادامه سخنان خود همچنین از طاهره صفارزاده، شاعر و پژوهشگر، یاد کرد و به سروده‌ای از او درباره فلسطین که در دهه ۱۳۵۰ سروده شده است، اشاره کرد و فرازی از این شعر را برای حاضران بازخوانی کرد. او همچنین با یادکردی از استاد حکیمی، ویژه‌نامه مؤسسه فرهنگی خیمه درباره او را معرفی کرد.
در ادامه این مراسم، محمدحسین حجت‌الاسلام معزی با اشاره به اهمیت برگزاری این محفل گفت: «این محفل تنها بزرگداشت یک شاعر نیست، بلکه زمانه برگزاری آن مهم است.»
او افزود: «در اروپا و آمریکا این روزها بسیاری از فلسطین صحبت می‌کنند و این موضوع به دغدغه وجدان جمعی تبدیل شده است. این جلسه نیز بخشی از همین وجدان جمعی است.»
حجت‌الاسلام معزی با اشاره به جایگاه تمیم برغوثی در ادبیات معاصر جهان عرب گفت: «برغوثی فقط یک شاعر شناخته‌شده نیست. شعر، اندیشه و دانشگاه او با یکدیگر آمیخته‌اند. نگاه او به فلسطین را می‌توان هم در شعر و هم در اندیشه‌اش دید. او گاهی از استدلال عبور می‌کند و در احساس و عاطفه انسان رسوخ می‌کند و گاهی نیز با زبان تحلیل سخن می‌گوید.»
او ادامه داد: «برغوثی اشعاری در وصف اهل‌بیت دارد و در قصیده «برده سوم» نیز نحوه مواجهه انسان دینی و سخن گفتن را به یکدیگر پیوند می‌زند. مفهوم مقاومت را می‌توان در شعر او دید. نگاه او به عدالت نیز قابل تأمل است.»
معزی با تأکید بر وجه انسانی شعر برغوثی گفت: «او شاعری است که درباره انسان سخن می‌گوید و درباره فلسطین نیز حرف می‌زند، اما دوباره انسان را به مرکز روایت بازمی‌گرداند.»
او در پایان با اشاره به نقش شعر در مواجهه با رخدادهای سیاسی و اجتماعی گفت: «شعر به‌تنهایی جلوی جنگ را نمی‌گیرد، اما حافظه می‌سازد. محفل برغوثی باعث می‌شود ببینیم دانشگاه، حوزه و رسانه کجا ایستاده‌اند.»
در ادامه برنامه پیامی از سوی سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی توسط نیکنام حسین‌پور، مدیر روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرائت شد.
در پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آمده بود: «فلسطین، در حافظه تاریخی و فرهنگی جهان اسلام، تنها نام سرزمینی اشغال‌شده نیست، بخشی از وجدان معاصر ماست. روایتی است از رنج و ایستادگی مردمانی که در سخت‌ترین فرازهای تاریخ خویش، امید را واننهاده‌اند و از دل این تجربه دشوار، ادبیاتی پدید آورده‌اند که مرزهای جغرافیا را پشت سر گذاشته و با وجدان انسان معاصر سخن گفته است.
در این میان، شعر جایگاهی دیگر دارد. شعر، آنجا که با حافظه یک ملت پیوند می‌خورد، دیگر تنها آرایش کلمات نیست، به سند زمان بدل می‌شود، رنج را از فراموشی می‌رهاند و آنچه را تاریخ در هیاهوی حوادث فرو می‌پوشاند، به زبان انسان بازمی‌گرداند.
جناب استاد تمیم برغوثی از چهره‌های شناخته‌شده این قلمرو است. شاعری که نسبت او با سنت سترگ شعر عرب، نسبتی زنده و خلاق است و کلامش در همان حال که از میراث ادبی و تاریخی خویش سیراب می‌شود، با مسائل و مخاطب روزگار ما نیز پیوند دارد. این هم‌نشینیِ میراث و زمانه، به شعر او امکان داده است که هم حامل حافظه باشد و هم زبان اکنون.
چنانکه شعر معروف او با نام «از نهر تا بحر، فلسطین آزاد می‌شود»، به نماد اتحاد در تجمعات اروپایی تبدیل شد و واکنش های رسانه های غربی را برانگیخت.
همچنین سروده او در سوگ «رهبر شهید» نیز از همین منظر درخور تأمل است.
در ادامه این پیام آماده بود: شعری برخاسته از همدلی که نشان داد پیوندهای فرهنگی میان ملت‌ها، بسیار عمیق‌تر از مناسبات رسمی و بسیار ماندگارتر از لحظه‌های سیاسی‌اند. کلمه، هنگامی که صادقانه از دل یک تجربه تاریخی برآید، می‌تواند فاصله زبان‌ها و جغرافیا را کوتاه کند و میان دل‌هایی دور، نسبتی نزدیک پدید آورد.
ترجمه فارسی قصیده 200 بیتی برغوثی در وصف پیامبر مکرم اسلام، حضرت محمد مصطفی(ص)، نیز مجال ارزشمندی برای آشنایی مخاطب ایرانی با ساحتی دیگر از جهان فکری و ادبی این شاعر معاصر است.
پاسداشت استاد تمیم برغوثی، یادآور پیوندهای دیرینه‌ای است که میان فرهنگ ایرانی و جهان عرب، در گستره دین، ادب، اندیشه و هنر، قرن‌ها دوام آورده و همچنان از ظرفیت‌های ناشناخته و گرانبهایی برای گفت‌وگو برخوردار است.
برگزاری آیین پاسداشت ایشان در «روز جهانی حماسه فلسطین» را ارج می‌نهم و امید دارم چنین مجال‌هایی، به شناخت عمیق‌تر ادبیات معاصر عرب و به گفت‌وگویی ثمربخش‌تر میان اهل فرهنگ ایران و جهان عرب بینجامد.
در ادامه این مراسم، پیام تصویری تمیم برغوثی به زبان عربی برای حاضران پخش شد که او در این پیام گفته بود:
شرکت کنندگان و برگزارکنندگان این کنفرانس با سلام مراتب قدردانی و افتخار عمیق خود را به همه شما ابراز می‌دارم که در زمانه جنگ، در تهران گرد هم آمده‌اید تا درباره شعر اینجانب، بحث علمی کنید، به ویژه درباره شعر «البردة» و نیز در مورد آثار والدین اینجانب؛ رضوی عاشور و مرید البرغوثی سخن بگویید.
از شما بسیار متشکرم و می‌گویم که توجه شما به شعر و ادبیات زیر بمباران، امتداد سنت دیرینه مقاومت در مقابل تجاوزگران و استبدادگران با زبانی زیبا و ناب است. این شعر و ادبیات است که با کلمات زنده، هرگز مغلوب کفر نخواهد شد: اگر شعر مرا برای امام، زیبایی لبخند فرزندانتان در مدارس و در آسمان‌ها، زیبایی الگوهای مساجدتان و زیبایی صدای مؤذنان‌تان بپذیرید، آن زیبایی که دشمن را شکست خواهد داد و دفع می‌کند شکوه بیشتری خواهد یافت.
تمیم البرغوثی. پنجم اکتبر ۲۰۲۶
در بخش دیگری از برنامه، کلیپی درباره کتاب «برده سوم» پخش شد و حجت‌الاسلام محمدرضا زائری، مترجم این اثر، درباره روند ترجمه و انتشار آن توضیحاتی ارائه کرد.
اسدزاده نیز درباره شکل‌گیری ایده برگزاری این نشست گفت که پیشنهاد برگزاری برنامه از سوی حجت‌الاسلام زائری، مترجم کتاب «برده سوم»، مطرح شد و پس از آن، این اثر برای شماری از شاعران و ادیبان ارسال شد که با استقبال گسترده آنان روبه‌رو شد.
حجت‌الاسلام زائری در سخنان خود درباره نخستین آشنایی‌اش با قصیده «برده» گفت: «نوجوان بودم، ۱۳ یا ۱۴ ساله، و استاد ادبیاتی داشتم به نام دکتر سجادی که شور و صفای خاصی داشت. داستان قصیده برده در آن کلاس برای من شروع شد. تلاش کردم در زنگ تفریح آن شعر را حفظ کنم.»
او سپس ابیاتی از این قصیده را به زبان عربی برای حاضران قرائت کرد و در ادامه گفت: «بعدها وقتی در یک کتابفروشی در خیابان ناصرخسرو کتابی از احمد شوقی را دیدم که این قصیده در آن بود، به شوق آمدم.»
زائری با اشاره به آشنایی خود با تمیم برغوثی ادامه داد: «آن زمان هنوز تمیم برغوثی را نمی‌شناختم. کشف من از او، مواجهه با فردی بسیار باهوش بود. از نخستین برخورد، شدت ذکاوت و هوش او مرا جذب کرد. آشنایی با او حس عجیبی در من ایجاد کرد.»
او همچنین درباره شعر برغوثی در وصف پیامبر اسلام(ص) گفت: «معرفت و شناختی که پشت شعر او درباره پیامبر است، برای من جالب است.»
زائری با اشاره به شعر تمیم برغوثی درباره پیامبر اسلام(ص) گفت: «شعر او درباره پیامبر به‌گونه‌ای است که انگار خودِ پیامبر را می‌بیند.» بیان این نکته، احساسات زائری را تحت تأثیر قرار داد و بغض گلوی او را فشرد.
او در ادامه با اشاره به شهرت قصیده «برده» گفت: «این قصیده بسیار معروف است.» زائری سپس خاطره‌ای از استاد دامغانی درباره عبدالحسین زرین‌کوب و بدیع‌الزمان فروزانفر نقل کرد و گفت زمانی که فروزانفر به ذات‌الریه مبتلا شده بود، برای او بخشی از قصیده «برده» بوصیری را قرائت کردند و حال او پس از آن رو به بهبودی گذاشت.
زائری افزود: «احمد شوقی نیز معروف‌ترین قصیده «برده» را سروده و این اثر شهرت بالایی دارد. تمیم برغوثی سراغ این قصیده رفته و مقدمه‌ای را که خود او بر این اثر نوشته، به عنوان مقدمه کتاب قرار داده‌ام.»
او در ادامه با انتقاد از کم‌توجهی به ادبیات عرب گفت: «دانشگاه‌ها و محافل ادبی ما از ظرفیت شاعران و قصاید جهان عرب استفاده نکرده‌اند.»
این خبر در حال به‌روزرسانی است.
- «حکومت خون» مهدویان و «پرنده کور» قیدی در صف تولید
- تمیم برغوثی کیست؛ شاعری که فلسطین را به حافظه جهان سپرد
- راهیابی «نقره» به جشنواره فیلم توکیو
- پیام سیدعباس صالحی برای پاسداشت تمیم برغوثی؛ فلسطین در وجدان معاصر ما
- «بیست نشست» جشنواره «تهران» دهساله شد
- «قلیچ»بودن در روزگار «کیانوش»ها
- از «کارنامه ضحاک ماردوش» تا «ایراندخت»؛ برگزیدگان «همچون فردوسی» معرفی شدند
- از کودک بازیگر تا دستفروشی و دکه سیگار
- سبحان مهدیپور: هنرمند نباید هنر را تعطیل کند / کنسرتهای آینده با رویکردی تازه به به موسیقی شعر
- «دونده» امیر نادری در جشنواره فیلم کائوهسیونگ تایوان نمایش داده می‌شود