نعمت را به دست آوردیم؛ اما چگونه آن را از دست ندهیم؟

نعمت را به دست آوردیم؛ اما چگونه آن را از دست ندهیم؟

نعمت‌های الهی همیشه ماندگار نیستند؛ چه‌بسا نعمتی که پس از سال‌ها تلاش به دست آمده، بر اثر غفلت، سستی، انحراف و ناسپاسی از دست برود. قرآن کریم و آموزه‌های دینی تأکید می‌کنند که برخورداری از نعمت، پایان راه نیست؛ بلکه حفظ، پرورش و کامل کردن آن مسئولیتی است که انسان باید با شکرگزاری و عمل به آن پایبند بماند؛ مسئولیتی که برای نسل جوان و به‌ویژه دانشجویان، به‌عنوان سازندگان آینده جامعه، اهمیت بیشتری دارد.

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، نعمت الهی تنها با به‌دست آوردن آن معنا پیدا نمی‌کند، بلکه باید از آن مراقبت کرد، آن را پرورش داد، به کمال رساند و کاستی‌هایش را برطرف کرد؛ کاستی‌هایی که در بسیاری موارد خودِ رفتار و عملکرد ما در شکل‌گیری آنها نقش دارد. این مسئولیت بزرگی است که بر دوش جوانان، به‌ویژه دانشجویان، به‌عنوان امیدهای آینده کشور قرار گرفته است.

بنابر روایت ابنا، جمهوری اسلامی، یعنی نظامی مردمی، مستقل و متکی بر ارزش‌های اصیل، نظامی که بر آزادی اندیشه و عدالت اجتماعی استوار است، یک نعمت و هدیه الهی برای ملت ایران به شمار می‌رود. اما این نعمت بدون هزینه و تلاش در اختیار ملت ایران قرار نگرفته است. نسل‌های پیشین برای دستیابی به آن تلاش کردند و نسل قبل از جوانان امروز، سختی‌ها و مجاهدت‌های فراوانی را پشت سر گذاشت. خدای متعال نیز وعده داده است که تلاش انسان‌ها بی‌پاداش نخواهد ماند و پاداش مجاهدت فقط به آخرت محدود نمی‌شود، بلکه در همین زندگی نیز نتیجه تلاش انسان به او بازمی‌گردد: «کُلًّا نُمِدُّ هٰؤُلاءِ وَهٰؤُلاءِ مِن عَطاءِ رَبِّکَ»؛ هرکس در مسیر تلاش قدم بردارد، از نتیجه آن بهره‌مند خواهد شد.

ملت ایران برای دستیابی به این دستاورد تلاش کرد و در نتیجه، نظامی مردمی شکل گرفت که پایه‌های آن بر مقابله با فساد، انحراف، کجروی و وابستگی بنا شده است. اما مسئله مهم این است که چنین نعمتی باید حفظ شود. نمی‌توان تصور کرد که اگر خداوند نعمتی را به قومی عطا کرد، آن نعمت برای همیشه و بدون هیچ شرطی در اختیار آنان باقی خواهد ماند.

در سوره حمد می‌خوانیم: «صِراطَ الَّذینَ أَنعَمتَ عَلَیهِم غَیرِ المَغضوبِ عَلَیهِم وَلَا الضّالّینَ». در این آیه، «مغضوب علیهم» و «ضالین» نیز در ارتباط با کسانی مطرح می‌شوند که مشمول نعمت الهی بوده‌اند. بنابراین، نباید چنین تصور کرد که خداوند گروهی را از ابتدا مشمول نعمت قرار می‌دهد و گروهی دیگر را صرفاً در مسیر گمراهی و غضب قرار می‌دهد؛ بلکه بر اساس ساختار آیه، «غیرالمغضوب علیهم» صفت کسانی است که خداوند به آنان نعمت داده است.

خداوند به انسان‌های بسیاری نعمت بخشیده است؛ اما نعمت‌یافتگان در نهایت به دو گروه تقسیم می‌شوند. گروهی با رفتار نادرست، سستی و تنبلی، انحراف از مسیر درست و دل‌بستن و تسلیم شدن در برابر هوس‌های زودگذر و منحرف‌کننده، نعمتی را که در اختیار داشتند از بین بردند. در مقابل، گروهی دیگر با تلاش، کوشش و شکرگزاری توانستند نعمت الهی را حفظ کنند.

کسانی که نعمت را به واسطه عملکرد خود از دست دادند، در شمار «مغضوب علیهم» و «ضالین» قرار می‌گیرند و کسانی که توانستند با عمل و شکرانه، نعمت الهی را حفظ کنند، «غیرالمغضوب علیهم ولا الضالین» هستند.

خدای متعال هم به پیامبران، اولیا، شهدا و صالحان نعمت عطا کرده است؛ چنان‌که در قرآن می‌فرماید: «فَأُولٰئِکَ مَعَ الَّذینَ أَنعَمَ اللَّهُ عَلَیهِم مِنَ النَّبِیّینَ وَالصِّدّیقینَ وَالشُّهَداءِ وَالصّالِحینَ». از سوی دیگر، بنی‌اسرائیل نیز از نعمت‌های الهی برخوردار شدند و خداوند در قرآن بارها به آنان یادآوری می‌کند: «اذکُروا نِعمَتِیَ الَّتی أَنعَمتُ عَلَیکُم». در سوره بقره نیز این تعبیر در چند آیه تکرار شده است. بنابراین، برخورداری از نعمت به‌تنهایی کافی نیست؛ بنی‌اسرائیل نیز نعمت الهی را دریافت کردند، اما در ادامه با کفران نعمت، آن را از دست دادند.

خدای متعال در سوره سبأ درباره سرانجام کفران نعمت می‌فرماید: «ذٰلِکَ جَزَیناهُم بِما کَفَروا وَهَل نُجازی إِلَّا الکَفورَ». بر این اساس، کفران نعمت پیامد دارد و خداوند کفران‌کنندگان نعمت را مجازات می‌کند.

پس نعمت الهی را باید حفظ کرد. پیامبران، شهدا، صالحان و صدیقان از جمله کسانی هستند که توانستند نعمت خداوند را نگه دارند. حفظ نعمت تنها به معنای مراقبت از وضع موجود نیست؛ بلکه باید آن را رشد داد، کامل‌تر کرد و نقص‌های آن را نیز برطرف ساخت. بخشی از این کاستی‌ها نیز ممکن است ناشی از عملکرد خود ما باشد و به همین دلیل، اصلاح آنها نیز بر عهده خود انسان قرار دارد.

این مسئولیت مهم، بیش از همه متوجه جوانان و به‌خصوص دانشجویان است؛ کسانی که امیدهای آینده کشور به شمار می‌روند و آینده جامعه تا حد زیادی به عملکرد آنان وابسته است. مدیران، تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان آینده کشور از میان همین نسل خواهند بود.

این نسل می‌تواند کشور را به قله‌های افتخار و پیشرفت برساند؛ همان هدفی که برای نظام جمهوری اسلامی ترسیم شده است. در مقابل، بی‌توجهی، سستی و غفلت می‌تواند زمینه از دست رفتن نعمت‌های به‌دست‌آمده را فراهم کند.

از همین رو، ضرورت دارد جوانان افق‌های دور را ببینند، آینده را مورد توجه قرار دهند و درباره اقداماتی که باید انجام شود بیندیشند. شناخت چالش‌هایی که در مسیر پیش روی کشور قرار دارد و تلاش برای رفع آنها، بخشی از مسئولیتی است که برای حفظ و تکمیل نعمت‌های الهی بر عهده نسل آینده قرار گرفته است.

بیانات رهبر شهید در دیدار جمعی از دانشجویان استان کرمان ـ ۱۳۸۴/۰۲/۱۹

منابع قرآنی

۱. سوره مبارکه اسراء، آیه ۲۰: «کُلًّا نُمِدُّ هٰؤُلاءِ وَهٰؤُلاءِ مِن عَطاءِ رَبِّکَ ۚ وَما کانَ عَطاءُ رَبِّکَ مَحظورًا» ترجمه: هر یک از این دو گروه را از عطای پروردگارت بهره و کمک می‌دهیم؛ و عطای پروردگارت هرگز از کسی منع نشده است.

۲. سوره مبارکه فاتحه، آیه ۷: «صِراطَ الَّذینَ أَنعَمتَ عَلَیهِم غَیرِ المَغضوبِ عَلَیهِم وَلَا الضّالّینَ» ترجمه: راه کسانی که آنان را مشمول نعمت خود ساختی؛ نه کسانی که بر آنان غضب کرده‌ای و نه گمراهان.

۳. سوره مبارکه نساء، آیه ۶۹: «وَمَن یُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسولَ فَأُولٰئِکَ مَعَ الَّذینَ أَنعَمَ اللَّهُ عَلَیهِم مِنَ النَّبِیّینَ وَالصِّدّیقینَ وَالشُّهَداءِ وَالصّالِحینَ ۚ وَحَسُنَ أُولٰئِکَ رَفیقًا» ترجمه: و کسی که خدا و پیامبر را اطاعت کند، در روز رستاخیز همنشین کسانی خواهد بود که خدا نعمت خود را بر آنان تمام کرده است؛ از پیامبران، صدّیقان، شهدا و صالحان؛ و آنان چه رفیقان خوبی هستند.

۴. سوره مبارکه بقره، آیات ۴۰، ۴۷ و ۱۲۲: «یا بَنی إِسرائیلَ اذکُروا نِعمَتِیَ الَّتی أَنعَمتُ عَلَیکُم…» ترجمه: ای فرزندان اسرائیل! نعمت‌هایی را که به شما ارزانی داشتم، به یاد آورید.

۵. سوره مبارکه سبأ، آیه ۱۷: «ذٰلِکَ جَزَیناهُم بِما کَفَروا ۖ وَهَل نُجازی إِلَّا الکَفورَ» ترجمه: این کیفر را به خاطر کفرانشان به آنان دادیم؛ و آیا جز کفران‌کننده را کیفر می‌دهیم؟

منبع: پایگاه اینترنتی رهبر معظم انقلاب