انسان تا کجا می‌تواند بالا برود؟ قرآن از مرزی سخن می‌گوید که شاید تصورش را نکنیم
انسان تا کجا می‌تواند بالا برود؟ قرآن از مرزی سخن می‌گوید که شاید تصورش را نکنیم
اگر برای رشد انسان سقفی وجود داشته باشد، آن سقف کجاست؟ قرآن کریم با تعبیر «أَحسَنِ تَقویم» از حقیقتی درباره انسان پرده برمی‌دارد که فراتر از ظاهر و توانایی‌های جسمانی اوست؛ انسانی که می‌تواند مسیر تعالی را تا عالی‌ترین مراتب ممکن ادامه دهد و در این مسیر، نه‌تنها از ظرفیت‌های درونی خود، بلکه از تمام امکانات عالم ماده نیز بهره بگیرد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، قرآن کریم انسان را موجودی برخوردار از ظرفیت‌های گسترده برای رشد و تعالی معرفی می‌کند؛ ظرفیتی که می‌تواند او را تا بالاترین مراتب ممکن در عالم وجود پیش ببرد. در این نگاه، کمال انسان جدا از جهان مادی و طبیعت نیست، بلکه شکوفایی استعدادهای انسانی با بهره‌گیری از امکانات عالم و پیشرفت آن پیوندی متقابل دارد.
بنابر روایت ابنا، انسان در نگاه اسلامی، موجودی ایستا و محدود به یک سطح مشخص از رشد نیست؛ بلکه از استعدادی برخوردار است که می‌تواند او را در مسیر تعالی، تا عالی‌ترین مراتب ممکن پیش ببرد. در این جهان‌بینی، یکی از ویژگی‌های اساسی انسان، برخورداری از ظرفیت‌هایی است که برای رسیدن به کمال در اختیار او قرار گرفته است.
در همین چارچوب، قرآن کریم می‌فرماید: «لَقَد خَلَقنَا الإِنسانَ فی أَحسَنِ تَقویمٍ»؛ یعنی «ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریدیم» (سوره تین، آیه ۴).
«احسن تقویم» را نمی‌توان صرفاً به تناسب اندام و ویژگی‌های ظاهری انسان محدود کرد؛ چراکه تناسب و هماهنگی اعضای بدن در بسیاری از موجودات نیز وجود دارد. مقصود از این تعبیر، می‌تواند اشاره به جایگاه و ظرفیت ویژه انسان برای رشد و حرکت به سوی کمال باشد؛ ظرفیتی که سقف مشخصی برای آن در نظر گرفته نشده است.
بر اساس این نگاه، انسان می‌تواند در مسیر تعالی آن‌قدر پیش برود که به بالاترین مراتب ممکن در عالم وجود دست یابد؛ حتی مرتبه‌ای فراتر از بسیاری از موجودات عالی. البته تحقق چنین مسیری، در خلأ و جدا از جهان پیرامون انسان امکان‌پذیر نیست.
قرآن کریم در آیه ۲۹ سوره بقره می‌فرماید: «هُوَ الَّذی خَلَقَ لَکُم ما فِی الأَرضِ جَمیعًا»؛ «او خدایی است که همه آنچه را در زمین وجود دارد، برای شما آفرید.»
از این منظر، عالم ماده و طبیعت تنها صحنه زندگی انسان نیست، بلکه امکانات و ظرفیت‌هایی را در اختیار او قرار می‌دهد تا بتواند مسیر رشد و تعالی خود را طی کند. بنابراین، پیشرفت انسان و شکوفایی جهان مادی از یکدیگر جدا نیستند.
هر اندازه انسان در شناخت، علم، توانایی و بهره‌گیری صحیح از ظرفیت‌های جهان پیشرفت کند، می‌تواند زمینه‌های تازه‌ای برای شکوفایی خود و محیط پیرامونش فراهم آورد. از سوی دیگر، توسعه و شکوفایی عالم ماده نیز امکانات بیشتری برای رشد انسان ایجاد می‌کند و همین ارتباط متقابل می‌تواند منشأ پیشرفت‌های شگفت‌آور شود.
در این نگاه، انسان دارای استعدادی است که می‌تواند او را از مرزهای معمول رشد عبور دهد؛ اما رسیدن به این ظرفیت، نیازمند استفاده درست از امکاناتی است که در عالم هستی در اختیار او قرار گرفته است. به همین دلیل، تعالی انسان در جهان‌بینی اسلامی، فرآیندی جدا از زندگی مادی نیست، بلکه با شناخت طبیعت، بهره‌گیری از ظرفیت‌های آن و حرکت آگاهانه در مسیر کمال پیوند دارد.
منبع: بیانات رهبر شهید در دیدار کارگزاران نظام، ۱۳۷۹/۰۹/۱۲
آیات مورد استناد:
۱. سوره مبارکه تین، آیه ۴: «لَقَد خَلَقنَا الإِنسانَ فی أَحسَنِ تَقویمٍ» ترجمه: «که ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریدیم.»
۲. سوره مبارکه بقره، آیه ۲۹: «هُوَ الَّذی خَلَقَ لَکُم ما فِی الأَرضِ جَمیعًا ثُمَّ استَویٰ إِلَی السَّماءِ فَسَوّاهُنَّ سَبعَ سَماواتٍ ۚ وَهُوَ بِکُلِّ شَیءٍ عَلیمٌ» ترجمه: «او خدایی است که همه آنچه را در زمین وجود دارد، برای شما آفرید؛ سپس به آسمان پرداخت و آنها را به صورت هفت آسمان مرتب نمود و او به هر چیز آگاه است.»
- ایمان یا جزماندیشی؛ مرز باریک میان باور دینی و تعصب کجاست؟
- روی گوشت نوشته «حلال»؛ پس خوردنش جایز است؟
- جرمشان فقط ایمان بود؛ قرآن از مؤمنانی می‌گوید که در آتش سوختند
- نعمت را به دست آوردیم؛ اما چگونه آن را از دست ندهیم؟
- خانهای که از باورهای ما می‌گوید؛ چطور عطر «خدا» را وارد دکوراسیون کنیم؟
- وقتی جنگ تمام شد، اما آزمونها ادامه دارند؛ درسهای دفاع مقدس برای روزهای سخت امروز
- آیا هر مسیر معنوی به خدا میرسد؟؛ پاسخ ائمه(ع) به جریانهای صوفیانه
- بشنوید| چرا هرچه بیشتر برای خواستهمان دعا میکنیم، باز هم خبری نمیشود؟
- آیتالله شبیری زنجانی: گاهی یک انتخاب، سرنوشت انسان را تغییر می‌دهد؛ نقش همسر در کامیابی زندگی
- راز بیداری جان چیست؟ از «بانگ حق» تا رستاخیز درون انسان